EDITORYAL - Pagpapaliban sa BSK elections

NILAGDAAN ni President Ferdinand Marcos Jr. noong Huwebes ang Republic Act No. 12326, na nagpapaliban sa Barangay at Sangguniang Kabataan elections (BSKE) na magaganap sana sa Nobyembre 2, 2026. Dahil sa pagpapaliban, gaganapin ang BSKE sa ikalawang Lunes ng Nobyembre 2028.

Kasabay nito, itinakda rin sa limang taon ang termino ng mga barangay at SK officials. Ibig sabihin, dalawang taon pang maghihintay ang mga botante bago muling magkaroon ng pagkakataong panatilihin o palitan ang kanilang mga lider.

Paliwanag ng administrasyon, magagamit ang dagdag na panahon upang tapusin ang mga programa at pagbutihin ang serbisyo.

Mahalaga ang continuity sa pamahalaan. Pero mahalaga rin ang isa pang anyo ng accountability: ang pagbibigay ng karapatan sa mga mamamayan na pumili ng bagong lider.

Noong 2023, idineklara ng Supreme Court na unconstitutional ang isang naunang batas na nagpaliban din sa BSKE.

Ngayon, sinabi ni election lawyer Romulo Macalintal na muli niyang dadalhin sa Korte Suprema ang bagong batas dahil, ayon sa kanyang argumento, naaapektuhan nito ang karapatan ng mamamayan na bumoto.

May mabigat na epekto rin ang pagbabago ng schedule ng BSK elections.

Ayon sa Comelec, humigit-kumulang P8 ­bilyon na ang nagastos sa paghahanda para sa 2026 polls, bagaman may ilang materyales na maaari pang magamit sa mga susunod na election.

Kaya hindi lamang ito usapin ng dalawang dagdag na taon sa termino.

Ang mas malaking tanong ay kung paano babalansehin ang continuity ng mga programa at ang regular na karapatan ng publiko na muling pumili ng kanilang mga lider.

Kapag binabago ang election schedule, kailangang malinaw ang dahilan, legal na batayan at epekto nito sa mga botante.

Ang election ay hindi lamang petsa sa kalendaryo. Ito ang takdang pagkakataon ng mamamayan na muling magbigay, o hindi magbigay ng mandato sa mga namumuno sa kanila.