Nataligam-an ang umaabot nga dakong katalagman

Nakapangandam na ba ang tanan sa grabeng epekto sa Super El Niño? Ambot lang jud kaha, kay kon magtan-aw ta sa nasudnong eksena, nakatutok man sila sa impeachment ni VP Sara. Aw, kon nataligam-an man gani ang trillion-peso flood control project, ang El Niño pa kaha? Sa tinuod lang, makalilisang ang umaabot nga mga adlaw ug bulan tungod sa katalagman nga inanay nang mikamang sa atong palibot.

Dili pa man jud nato literal nga ma-feel ang epekto niini sa pagkakaron kay nakasinati pa man kita og mga kusog nga pag-ulan nga misangpot gani sa grabeng pagbaha, hinungdan nga kompiyansa pa kaayo ang mga tawo. Duna pay mga tawong pilosopo nga mobiaybiay kon dunay magbalita kalabot sa El Niño kay lagi nanghinubra pa man ang tubig sa pagkakaron.

Kini ang angay nga hinuktokan nato karon, kay ini’g abot sa panahon basin uwahi na ang tanan. Ang ubang mga silingang nasod dugay na silang nangandam ug han-ay na ang ilang El Niño mitigation program aron inig-anaa na jud sa ilang nataran ang katalagman nga mugna sa kinaiyahan, aduna silay ikapakaon sa ilang mga tawo.

Duna koy nadawat nga taho—gikan sa usa ka tinubdan nga nihangyo nga dili lang magpahingalan—nga nagbutyag nga dunay nasod nga atong kuhaan og bugas nga dili na mobaligya og bugas kanato kay ilang gitigom kini alang sa ilang kaugalingong mga tawo. Ang Pilipinas kaha, unsa may gihimo sa pagkakaron?

Gikulata na kita og maayo sa grabeng kamahal sa presyo sa produktong petrolyo, nga nikatap na sa presyo sa tanang mga palaliton. Mas samot pa kini kon ang bugas na ang mawala kay ang atong mga lokal nga mag-uuma dili na man makatanom sa ilang humay ug mais tungod sa kawala sa ulan ug problema sa patubig (irrigation).

Ang solusyon niini sa atong gobiyerno mao ang pag-import og bugas gikan sa mga rice-producing countries. Apan sa higayon nga mohunong na sila sa pagbaligya sa ilang bugas, dinhi na mosamot ang problema sa kagutom.

Sa Dakbayan sa Sugbo, nangandam na sila pinaagi sa pag-umol og El Niño Task Force nga gilangkoban sa tanang stakeholders nga may kalambigitan sa food production. Naghimo ba usab og sama niini ang nasudnong kagamhanan? Aw, duna man siguro, apan dili lang makita sa mga tawo.

Sa tinuod lang, reactive kaayo ang atong gobiyerno—molihok lang sila kon anaa na ang problema ug uwahi na ang tanan. Tungod sa personal nga away sa politika, ang mga kabos nga katawhan ang napagan. Bahala na kon malunosan sa gutom ang katawhan basta sigurado lang ang impeachment ni Sara Duterte, kay kon masipyat sila, sigurado jud nga masumbalikan sila.

Sa pagkakaron, kita-kita na lang ang mangandam alang sa El Niño, kay kon magpaabot pa kita kanila, kita ra ang maalot sa umaabot. Mas maayo pa sila kay daghan na silag napundo nga mga maleta nga ilang magamit. Dili na sila makaila kon unsa ang kalisod kay wala na nila kini masinati. Nagbanig sila sa ilang kuwarta ug dali ra kaayong makasurvive bisan dili na sila mogawas sa ilang bodega sa pagkaon. Apan luoy ang mga ordinaryong tawo, kay sila jud ang siguradong maapektahan.