Ang tawo ra usab ang mabasol sa baha

Ordinaryong pagbaha lang, otomatik nga ma-transform nga mahimong waterworld ang atong palibot. Sama na lang sa nahitabo kagahapon—ilabi na sa habagatang bahin sa Dakbayan sa Sugbo—diin ang tubig misulod na gyud sa kabalayan. Ug dili kini basta-basta nga pagpasiplat lang sa tubig, kay lawom man ang tubig!

Gani, kining Osmeña Boulevard nga kaniadto dili man gyud nahimong agianan sa baha, karon mahisama na man sa sapa ang porma sa karsada. Dako kaayo ang kalainan sa kaniadto ug sa karon, kay sulod lang sa pipila ka gutlo nga pagbundak sa ulan, mopalutaw na dayon og nagkalainlaing mga butang. Daghan ang mga factor nga nakaingon niining problema nga atong nasinati karon. Ug ang sakit nga kamatuoran: kining tanan naglambigit kanatong tanan. Hangtod karon, nabatasan gihapon nato ang walay pagpakabana. Ayha ra kita mahigmata kon makatilaw na kita sa pait nga bunga sa atong kaugalingong binuhatan.

Ang pagpataka og labay sa basura—nga kon mataligam-an, mosoksok sa mga agianan sa tubig—usa sa pangunang sad-an. Sigurado gyud nga makapabara kini, hinungdan nga ang tubig dili na makaagi, moawas, ug maghatag og kalbaryo sa katawhan.

Tan-awa na lang ang nahuman nga flood control project sa Barangay Tisa nga gigastohan og ?66 million. Nindot kaayo tan-awon kon walay ulan. Apan ang pait nga kamatuoran, wala gihapon kini mosaler batok sa baha. Ini’g bundak gihapon sa ulan, lapas-tawo man gihapon ang tubig! Sayang kaayo ang minilyon ka pesos nga gigahin niini tungod kay wala man mapusli sa panahon nga gikinahanglan.

Usa sa mga hinungdan mao nga nabara gihapon sa daghang basura ang drainage. Gikinahanglan pa gani nga gamitan og makina aron madasok ug mapasuyop ang tubig, apan sa kadaghan sa basura, sigurado gyud nga moungot ug maguba ra gihapon ang makina. Dinhi nato maaninaw nga ang tawo ra gihapon ang tinuod nga tinubdan sa problema.

Kini ginagmay pa nga factor. Kon ang dinagko na gani ang atong hisgotan, naa diha ang paspas nga mga development sa kabukiran. Naupaw na ang atong mga bukid; wala na’y mga kahoy nga makapugong ug makagunit sa tubig aron dili modagayday nga magdala og destruction padulong sa kabalayan sa kapatagan.

ining maong problema magpadayon ug magkalisod pa gyud kon dili mag-usab ang batasan sa mga tawo. Kon magpadayon kita sa pagbalewala sa atong responsibilidad sa pagpanalipod sa kalikopan, nan, mangandam na lang kita sa mas dako ug nag-ung-ung nga katalagman nga kita ra usab ang naghimo.