Langaw solusyon sa problema sa basura

Dili ikalimod nga usa sa labing dako nga labad sa ulo sa dakbayan sa Sugbo mao ang basura. Human sa nahitabong trashslide didto sa landfill sa Binaliw, mora og natandog ang tibuok sistema sa sanitasyon sa syudad.

Napugos ang kagamhanan sa paghakot sa tone-toneladang basura ngadto sa layong lungsod sa Aloguinsan—usa ka lakang nga dili lang layo og  dagan, kondili dako usab kaayo og gasto nga moabot sa minilyon ka pesos matag adlaw.

Apan taliwala niining krisis, adunay "hayag nga paglaum" nga makit-an karon sulod sa Cebu City Eco-Park (ang kanhi Cebu Zoo). Kinsa ang magdahom nga ang solusyon sa atong dako nga problema maggikan ra diay sa usa ka gamatoy nga mananap? Kini mao ang Black Soldier Fly (BSF).

Dili kini ordinaryo nga langaw. Ang mga larvae o ulod niining insekto maoy nagsilbing "vacuum cleaners" sa kalikopan. Sa matag crate nga anaa sa Eco-Park, liboan ka mga larvae ang nagpaabot lang nga pakan-on sa mga natingob nga basura gikan sa Carbon Market.

Ania ang kamatuoran: ang kapaspas niining mga insekto mokaon og mga malata nga basura (organic waste) makapahingangha. Sa mubo nga panahon, ang mga nangadunot nga prutas ug utanon mahimong mahurot ug maproseso sa ilang lawas.

Kini nga pamaagi nagpahinumdom kanato sa usa ka importante nga bulohaton: ang paglain-lain sa basura o trash segregation. Aron mabuhi ug makatrabaho ang mga Black Soldier Fly, kinahanglan nga ang makuha nila mao kadtong mga malata lang. Kon kitang mga Sugboanon makakat-on lang sa paglain sa atong mga basura sa balay pa lang, mas mapadali nato ang proseso sa paghimo niining mga insekto nga "kaabag" sa sanitasyon.

Doble ang benepisyo niini.

Dili lang pagwagtang sa baho ug hugaw ang dala sa BSF. Ang ilang mga biya o kadtong mga basura mahimo usab nga de-kalidad nga organic fertilizer. Makita nato ang ebidensya sa Eco-Park diin ang mga utanon labong, himsog, ug lig-on ang tubo tungod niining abuno.

Sa laktod nga pagkasulti, kini ang solusyon sa basura, makuhaan ang basura nga ilabay sa landfill. Dakong tabang sa mag-uuma kay makahatag kini og luwas ug barato nga abuno. Proteksiyon sa kalikopan diin natural ang proseso, walay kemikal.

Angay lang nga hatagan og dugang suporta kini nga inisyatiba sa syudad. Kon mapalapdan kini sa matag barangay, tingali moabot ang adlaw nga dili na nato kinahanglan pang mugasto og minilyon aron lang ilabay ang atong hugaw sa layong dapit.

Ang tubag sa atong problema anaa na sa atong atubangan—nagkamang, nagtrabaho sa hilom, ug naghulat lang nga atong seryosohon. Sa Black Soldier Fly, ang basura dili na problema, kondili usa na ka  tinubdan sa kaayohan.