RA 9344: Bag-ong balaod alang sa mga batan-on

Adunay bag-ong balaod nga gipangamahanan ni Senador Kiko Pangilinan mahitungod sa mga batan-on, ug kini mao nga kadtong nagpangedaron og kinse anyos paubos dili na prisohon kon ugaling makasala kay sila ipaagi naman sa usa ka proseso diin dunay purohan nga sila magbag-o pa sa ilang kaugalingon.

"There are no delinquent children, only delinquent parents." Mao kini ang pamahayag ni Senador Pangilinan dihang mihatag siyag pakigpulong dinhi sa Sugbo ubos sa imbitasyon sa Integrated Bar of the Philippines, sa hugpong sa mga tinun-an sa abogasiya, ug sa Sangguniang Kabataan. Kini ang hinungdan ngano nga ang mga batan-on nga molapas sa balaod ipaagi na sa insaktong programa aron mga makorehian ang mga pagkulang sa mga ginikanan, kon aduna man gani.

Dako ang gimbuhaton sa DSWD ubos niining balaora kon ugaling kining mga programang nalatid sa maong balaod mapatuman na. Imbes nga itanggong ang bata sa prisohan, atimanon kini siya og Social Worker. Sa pagkakaron, kulang kaayo ang gidaghanon sa mga Social Welfare Officers, kulang ang mga kahimanan ug kulang usab ang gahin nga pundo alang kanila. Gani sa pagkakaron, daghan kaayong mga problemang giatubang ang mga Social Worker, ilabi na kay adunay mga ginikanan nga dili mokooperar ug gani usahay mao pay mohatag kanilag problema.

Niadtong miaging semana, adunay usa ka Social Worker nga mipadayag sa ilang kahisagmuyo. Gisaway kuno sila sa radyo kay adunay inahan nga mireklamo nga wala kuno nila paduawa. Namahayag ang mga Social Worker nga nadaot ang programa nga ilang gipatuman alang sa maong bata tungod sa pagpunay og yampungad sa inahan didto sa ilahang center. Inay mosulod ang bata sa klase kay ila man kining gipatungha, mo-absent na lang kay anaa man ang inahan. Dako kuno ang sulirang psychological sa maong bata ug gani mao kini ang hinungdan nga kini gisumbong sa kasong pagpanglugos. Magpakita kini siya nga magbuhat og malaw-ay atubangan sa mga Social Workers, ug gani maoy magsige og galgal sa ubang bata didto sa pagbuhat niini. Kon magsigeg kabalda ang programa alang sa bata, hayan dili makorehian ang problema niini, ug mahimo pa kining sagbot kon isagol sa katilingban diin ang ubang bata mahimutang na hinoon sa kakuyaw.

Ang mga pulis o mga barangay tanod nga makaakto sa mga batang kinse anyos paubos nga mohimo og krimen gitahasan sa paghimo sa mga lakang aron mabutang ang bata sa angay nga proseso. Apan ang maong balaod nagaingon nga sulod sa walo ka oras human sikopa ang bata, kinahanglan nga mabuhian na ang bata ngadto sa social worker, sa ginikanan o sa mga sentro aron mapatuman ang mga programa alang niini.

Kadtong mga bata nga nag-edad gikan sa desisais anyos apan wala kaabot sa desiotso anyos, mahimo nang pasakaan og kaso kon makita nga ang ilang nahimo nga salaod tinuyoan ug nagpamatuod nga ang maong bata nasayud na sa kadautan sa iyang gibuhat ug dili kay bunga lamang sa iyang hingkod nga panuigon. Apan bisan siya mapasakaan og kaso, awtomatik nga i-suspenso ang iyang silot kon ugaling mapamatud-an nga siya sad-an.

Daghan ang nabalaka sa maong balaod, kay matud pa lagi, dili man gud pareho ang mga pangisip sa mga bata karon. Tinuod nga anaay mga bata nga wala pa gyu'y mga buot bisan pa sa edad nga kinse anyos, labi na kon over-protective ang mga ginikanan o wala nila hatagi'g responsibilidad ang ilang mga anak. Apan daghan na usab kaayong mga bata nga nakasabot na bisan sa linghod nga panuigon, labi na kadtong mga anak nga maayong pagka-expose sa gawas o sayo nga gitudloan sa ilang mga ginikanan kabahin sa responsibilidad.

Adunay mga nabalaka tungod kay adunay mga bata nga gigamit lamang sa mga dagko, sama sa prostitusyon sa internet, sa pagpakilimos ug gani sa pagpayuhot og ginadiling droga. Dugangan pa gayud sa atong suliran mahitungod niining mga rambol sa mga batan-on nga sakop sa mga gang.

Busa kay napasar na man gayud ang maong balaod, angayan na usab nga ang tanan manggilabot aron maensakto kini pagpatuman ug dili ma-abusohan. Kini mahimo lamang kon ang mga facilities ug centers matukod na, kon ang mga social workers mapun-an na, ug adunay mga psychologists nga itudlo sa kagamhanan alang sa mga gikinahanglan nga programa alang sa mga bata nga makalapas sa balaod. Kon katulgan kining maong gimbuhaton, hayan ang balaod sa mga bata mamahimo unyang usa ka dautang sukaran sa mga problema sa kahusay ug kriminalidad, imbes nga mao untay mamahimo nga gabayan aron mareporma ang atong kabataan nga ginaingon nga maoy paglaum sa nasud.

Alang sa inyong mga opinion ug mga reaksyon, palihug e-mail sa [email protected] o text sa 0915-5536986. Daghang salamat.