Bato, wala ng takbuhan?

HINDI ibinasura ng Korte Suprema ang buong kaso ni Senator Ronald dela Rosa pero isang napakabigat na senyales ang malinaw: hindi rin siya nabigyan ng proteksiyon laban sa posibleng pag-aresto kaugnay ng warrant ng International Criminal Court o ICC.

Sa botong 9-5-1, tinanggihan ng Supreme Court ang hiling ni Bato na Temporary Restraining Order o TRO para pigilan ang gobyerno sa pakikipagtulungan sa ICC. Ibig sabihin, walang harang sa ngayon kung kikilos ang mga awtoridad para ipatupad ang warrant. Pero nilinaw rin ng Korte Suprema na hindi pa tapos ang kabuuang usapin dahil hindi pa nila dinidesisyunan ang “main case.” 

Dito lalong umiinit ang sitwasyon. Para sa marami, kapag hindi ka nabigyan ng TRO sa ganitong kalaking kaso, parang unti-unti nang lumiliit ang espasyo para makaiwas.

Kaya maraming Pilipino ang nagsasabing tila malabo nang tuluyang makaligtas si Bato sa posibilidad na dalhin sa The Hague, Netherlands upang harapin at depensahan ang mga paratang na crimes against humanity kaugnay ng madugong war on drugs noon. 

Mas mabigat pa rito, mismong mga opisyal ng gobyerno ang nagsasabing maaari nilang ipatupad ang warrant. Ayon sa ulat, sinabi ng Department of Justice na valid at enforceable umano ang ICC warrant, habang may mga ulat ding tinuturing na siyang “fugitive” matapos umano itong umiwas sa pag-aresto. 

Kaya hindi nakapagtataka kung bakit usap-usapan ngayon na hindi lang ICC ang naghahanap kay Bato kundi maging iba’t ibang ahensiya ng gobyerno, at maging ilang ordinaryong mamamayan na galit sa mga sinasabing madugong pangyayari noong mga nakaraang taon.

May ilan pang nagbabanggit ng “citizen’s arrest” dahil sa tindi ng emosyon at galit ng mga nawalan umano ng mahal sa buhay. Pero sa gitna ng lahat ng ito, isang mabigat na katotohanan ang bumabalot sa bansa. 

Kapag ang dating pinakamakapangyarihang opisyal ng kampanya kontra droga ay ngayon mismong nagtatago, umiiyak sa harap ng kamera, at umaapela ng awa at proteksiyon ramdam ng marami ang kabaligtaran ng panahon noon. Noon, ordinaryong tao ang takot lumabas ng bahay. Ngayon, ang dating kinatatakutan ng marami, siya naman ang pinaghahanap.

At habang tumatagal, mas lalong bumibigat ang tanong ng bayan: May hustisya ba para sa mga namatay? O may mga taong mananatiling untouchable kahit gaano karaming dugo ang ibinintang sa kanilang pangalan?

Sa huli, tanging korte lamang lokal man o internasyonal ang makapagsasabi kung inosente ba o may pananagutan si Bato. Ngunit malinaw na ang pangalang minsang simbolo ng matinding kapangyarihan ay ngayon nakasabit na sa isa sa pinakamabigat na krisis pampulitika at pangkatarungan sa kasaysayan ng Pilipinas. 

Disclaimer: Ang mga pahayag na ito ay batay sa mga umiiral na ulat-balita, pampublikong dokumento, at alegasyon na hindi pa pinal na napatutunayan sa korte. Ang lahat ng akusasyon laban kay Sen. Bato dela Rosa ay nananatiling paratang hangga’t walang pinal na desisyon ang hukuman. Ang “citizen’s arrest” ay may limitasyon sa ilalim ng batas at hindi dapat gamitin upang isulong ang karahasan, paghihiganti, o paglabag sa due process at karapatang pantao.