‘Kalat mo, kulungan mo!’

Paulit-ulit na ang baha. Paulit-ulit din ang sermon tungkol sa kalinisan. Pero ang mas nakakainis, paulit-ulit pa rin ang ilang kababayan natin sa pagtatapon ng basura kung saan-saan.

Sa kalsada, kanal, estero, ilog at kung saan maisipan —parang walang bukas.

Tapos kapag bumaha, ang unang sigaw: “Nasaan ang gobyerno?”

Tama lang na managot ang gobyerno kapag palpak ang flood control, barado ang drainage o sablay ang serbisyo. Pero hindi rin puwedeng magbulag-bulagan tayo sa isang simpleng katotohanan: may mga mamamayan ding mismong gumagawa ng problema.

Isang plastic dito. Isang bote doon. Isang supot ng basura sa kanal. Maliit tingnan kapag isa lang. Pero kapag libu-libo ang gumagawa araw-araw, nagiging bundok ang kalat at barado ang daluyan ng tubig.

At kapag umulan nang malakas, doon na lalabas ang resulta. Baha. Trapik. Sirang kabuhayan. Nasirang bahay. At higit sa lahat, mga pamilyang nagdurusa dahil sa problemang puwede namang maiwasan.

Kaya panahon nang seryosong ipatupad ang “Iwas Basura” policy.

Sa unang huli, dapat may multa agad hindi puro sermon at “next time huwag na.” Sa ikalawang huli, mas mabigat na parusa. At kung ikatlong beses nang mahuli, dapat magkaroon ng mas seryosong pananagutan, kabilang ang 10 araw na pagkakakulong, kung ito ay itatakda at pahihintulutan ng umiiral na batas at wastong proseso.

Hindi ito pagiging malupit. Ito ay pagtuturo ng disiplina sa mga taong paulit-ulit na pinipiling maging pasaway. Ang kalsada ay hindi basurahan. Ang kanal ay hindi tambakan. Ang estero ay hindi personal na basurahan ng sinuman.

At ang pinakamasakit sa lahat kapag ang basurang itina­pon mo ngayon ay bumalik bukas na parang sumpa sa sarili mong tahanan. Huwag nating hintaying tubig-baha ang kumatok sa pinto bago tayo matauhan.

Kung kaya mong bumili ng pagkain, kaya mong itapon nang tama ang pinagbalutan nito. Kung kaya mong magreklamo kapag baha, kaya mo ring tumulong para hindi barahin ng basura ang daluyan ng tubig.

Hindi kailangan ng malaking utak para maintindihan iyan. Kailangan lang ng konting hiya, disiplina at malasakit. Dahil sa totoo lang, hindi lang baha ang problema natin.

Minsan, ang problema ay mismong taong walang pakialam. At sa mga sanay magtapon kung saan-saan, tandaan ninyo: Ang basurang itinapon mo sa kalsada ay maaaring bumalik sa iyo kasama ang baha, perwisyo at pananagutan.

Disclaimer: Ang artikulong ito ay isang mapanuring komentaryo at panawagan para sa mas mahigpit na disiplina sa pagtatapon ng basura. Ang anumang panukalang multa o pagkakakulong ay dapat nakabatay sa umiiral na batas, lokal na ordinansa, due process at iba pang legal na pamantayan.