EDITORYAL - Nganong mahal ang pagkaon

Usa sa mga rason nganong dunay panahon nga mahal ang presyo sa mga utanon, lamas, bugas, ug uban pang pagkaon dinhi sa Pilipinas tungod kini sa kanihit sa supply. Sa pagtuon sa economics numero unong tun-an ang  law og supply and demand. Basta gani nihit ang produksyon o supply, momahal gyud ang presyo ani.

Apan kun abunda ang supply, mobarato kini ug gani maglumba pa ang mga negosyante og paubsanay og presyo aron mahalin ilang baligya bisan moginansya lang og gamay.

Dinhi sa Pilipinas, dunay mga panginahanglanon nga dili tanan mabuhi, matanom o makita dinhi, busa kinahanglang mo-import ani gikan sa ubang mga nasud. Masabtan ra nganong mahal kay limitado man ang supply. Kun basihan ang mga datos gikan sa nagkalain-laing sources diha sa internet, nagduwa-duwa gikan sa 20 porsiyento ngadto sa 30 porsiyento sa pagkaon sa mga Filipino sulod sa nakalabay nga walo ka tuig pulos imported.

Sa ato pa, 70-80 porsiyento niini gikan sa atong lokal nga produksyon, sa atong mga kaumahan,  fishponds, kadagatan ug food processing. Apan nganong mahal man gihapon ang presyo niini nga usahay maglisod na ang mga yanong pamilyang Pilipino sa pagpalit?

Ang hinungdan mao ang kakuwangon sa suplay niini gikan sa atong lokal nga produksyon. Mao kini ang angayang tutokan sa gobiyerno. Buboan ug hustong pundo ang agrikultura, pamuhi ug hayop ug pangisdaan.

Ug makab-ot lang kini kun ipahunong ang pag-kombirtir sa mga yutang matamnan ug kaumahan ngadto sa commercial nga gamit.

Suportahan pinaagi og trainings ang mga mag-uuma, fisherfolks, ug pagtabang kanila nga mapasayon ang pagkuha og binhi o semilya, hustong patubig pinaagi sa irigasyon, abuno ug uban pa.

Apil sab ang mga imprastraktura sama sa dams, karsada, merkado ug labaw sa tanan ilang seguridad.

Kun abunda ang produksyon sa lokalidad, bisan og 20 porsiyento gihapon sa pagkaon magagikan sa abroad, mobarato gyud ang presyo ug daghan ang makapalit.