EDITORYAL - Nuclear energy, posible?

Ning bag-o dunay nigawas nga balitang naay nadiskubrehang abunda nga potensyal nga uranium deposits sa Luzon, partikular sa Camarines Norte.

Daghan dayun ang nangutana kung magamit ba kaha ni para makabaton ang Pilipinas og kaugalingong nuclear power plants tungatunga aning pirmeng brownouts?

Ang mga Pilipinong scientists gikan sa Department of Science and Technology-Philippine Nuclear Research Institute ug UP Diliman maoy nakadiskubre sa mga minerals nga uranite—mga mineral kini nga naay uranium.

Dili ni fake news kondili tinuod gyud nga nadiskubrehan kauban sa mga scientists gikan sa Akita University sa Japan. Ang grupo pud ang nagmugna og integrated mineral-processing method para sa  uranium-bearing materials.

Basi sa pasiunang research dili pa gyud naka-abot sa commercial level ang nadiskubrehang uranium maong kinahanglan pang palapdan ug palawman ang ilang research sa maong lugar.

Apan basi sa pagtuon, kaning nadiskubrehang mga mineral nga uranite pwede iproseso para makakuha og high uranium content aron makaprodyus og ‘yellowcake” nga maong material nga gigamit isip nuclear fuel.

Naay daghang mga eksperto ug scientists ang Pilipinas nga puydeng mapalambo ang kapabilidad sa nasud sa nuclear research para sa malinawong paggamit niini sama sa pagbaton og pinakauna natong nuclear power plant.

Kaso lang, naay mga balaod nato nga babag ani nga tinguha ilabi na sa ang kabahin sa pagproseso sa mga minerales nga makuha dinhi sa atong nasud.

Kay naandan naman kaniadto pa nga ang atong raw materials ug raw minerals i-export man direkta ngadto sa mga nasud nga naay kapabilidad nga moproseso ani para mapuslang sagol paghimo og mga nagkalain-laing mga produkto.

Apan subo lang kay ang palit nila sa atong mga minerales kada tonelada barato ra kaayo ug inig balik diri sa ato produkto na nga pwerteng mahala.

Kinahanglan gyud sa nasud og suporta gikan sa gobiyerno para makabaton og kapabilidad ang nasud nga maka-process sa atong mga raw materials sama sa gibuhat karon sa Indonesia nga sila na mismo ang hinay-hinay nga nagproseso.

Gawas pa ana, kinahanglang paningkamotan sa gobiyerno nga dili pribadong kumpanya o pipila ka mga indibidwal lamang ang mokontrol aning pagproseso aron sa kataposan dili magmahay ang katawhan.