EDITORYAL — Basura ang suspek

Niadtong nakalabay nga semana, sa mga adlaw nga daghang lugar sa Cebu City ang gipanglapawan sa tubig baha atol sa pagbunok sa ulan, gibasol ni Mayor Nestor Archival ang basura maoy hinungdan ani.

Kaning basura, mao gyuy pirmeng suspek matag molapaw ang mga sapa dinhi sa Cebu City. Dili gyud ni ikalimod, kay pwerte man gyung daghana og basura ang dakbayan kada adlaw.

Maong sayun ra kaayo para sa mga opisyales nga pasanginlan ang basura ug ang mga tawo tungod sa kakulang sa disiplina. Basura nalay pirmeng gapalabad sa ulo sa tanan.

Basi sa record sa Cebu City Department of Public Service, gibanabanang 600 ngadto sa 700 ka toneladang basura ang makolekta kada adlaw, naa pay panahon nga usahay moabot gyud og 1,200 tonelada.

Karon nga naay problema sa kalabayan og basura ang siyudad human nasirad-an ang Binaliw Land Fill tungod sa trahedya adtong Enero ning tuiga, nadiin-diin nalang ang siyudad sa pagpangita. Hangtud nga adto nalang Aloguinsan, 60 ka kilometros gikan sa Cebu City nila dad-on ang basura.

Apan milyones ka pesos ang gastos matag bulan para ana , dili tungod kay mahal ang tipping fee sa landfill kondili sa gastos palang sa operasyon sa mga garbage trucks tungod sa gilayoon.

Karong bag-o, dili na gusto sa Binaliw Landfill nga makalabay ang Cebu City og basura sa ilaha. Nagpasabot ni nga magpadayun og gastos og dako ang siyudad sa kasamtangan niining sitwasyon.

Gani mura og gitiawan sa panahon kay gasige ang ulan ug paspas kaayo ang pagbara sa mga kanal tungod sa basura, mura og gisungog ang mga lokal nga opisyales para sila moaksyon. Puro lang estorya ang gadaghan, wala sa lihuk.

Kung dili maninuod ang siyudad pagpangita og kongkretong solusyon parehas anang pagtukod og kaugalingong material recovery facility nga kayang  mobahig, mogaling ug mo-recycle sa tag 700 ka toneladang basura kada adlaw, magpadayun kining problemaha bisan kapila pa mag-ilis og mayor.

Dako ni nga suliran kung dili seryusohon karon palang. Pero hapit nalang mahuman ang iyang termino, wala pa gihapoy kasigurohan kun masolusyonan ba kining problema sa basura, ug kaning pagsige og baha.