Magtuon dili molayat
Wala pay igong sukaranan sa paghukom makaayo o makadaot ba ang Pax Silica. Imbes maglalis, mangahas ko og sugyot nga ato unang susihon duna na bay tubag ang mosunod nga mga pangutana:
Kinsa man gyod ang investor o locators?
Unsang mga industriya ang tukuron sa 1,600 ektarya nga luna sa New Clark City sa Tarlac?
Unsay environmental ug social safeguards nga ipatuman?
Unsay konkretong mga benepisyo ug mga risgo sa mga Pilipinhon?
* * *
Bisan wala pay klarong kauyonan ang Pilipinas ug Estados Unidos, nga maoy nagpasiugda sa Pax Silica aron pagpugong sa pagdominar sa China sa artificial intelligence, angayng magsugod na ang diskusyon. Kon huwaton nga mapirmahan na ang mga kontrata, gamay na lang ang kahigayonan sa publiko pag-usab sa proyekto. Mao nga angay lang nga:
Mangayo ang publiko og transparency;
Ipagawas sa gobyerno ang tanang importanteng detalye; ug
Konsultahon ang mga negosyante, environmental groups, academe, LGUs ug mga residente.
* * *
Dili ta motugot nga ang Pax Silica mahimong kabahin sa walay kinutoban nga lalis sa pro-US ug pro-China nga mga grupo. Kon mahitabo kana, ang tinuod nga pangutana—"Makaayo ba kini sa mga Pilipino?"—matabonan sa geopolitics.
Maong dili una ta moapil og siyagit uyon o supak ba. Mas importante kay sa pagsusi kon makapabor bang US o China ang pagtuon, base sa kasinatian sa Indonesia, Taiwan ug ubang kanasuran nga mas unang nipatuman sa susamang mga proyekto, nga pro-Pilipinas ang proyekto.
* * *
Tinuod bang makahatag og kaliboan ka trabaho nga mas dagko ang suholan ug mga benepisyo? Unsa man ang mga garantiya nga dili makapasamot sa kanihit sa suplay sa tubig ug kuryente? Makasawo ba sa bag-ong mga teknolohiya nga makatabang nato sa paghupot og mas dakong papel sa kalibotanong mga negosyo?
Dili ta mangambisyon nga mapareha ni Bise Presidente Sara Duterte nga nag-nganga kay wala kadungog sa Pax Silica. Pero sab ta mosunod sa iyang mga dumadapig ug mga kaatbang nga nidayeg ug nikondenar na sa plano tungod lang kay nasubay sa ilang linya sa propaganda. Dili ta magpabilin sa daplin ug magtan-aw lang sa mosunod nga mga panghitabo. Pero dili sab ta modiretso paglayat sa pangpang. Matinud-anon nga pagpakisayod ang mas maayong himuon.
* * *
- Latest
