EDITORYAL — Parusahan, mga nanlalait sa mga may kapansanan

NAGSAMPA na ng reklamo sa National Bureau of Investigation (NBI) ang 1PWD party-list laban sa limang hosts at producer ng Machong Chismisan matapos ang mga sensitibo nilang pahayag kay Joshua Aquino, na nasa autism spectrum.

Hiniling ng grupo sa NBI na imbestigahan kung may nilabag na batas laban sa public ridicule at vili­fication ng persons with disabilities (PWDs).

Samantala, humingi na ng paumanhin ang mga host ng Machong Chismisan sa kanilang ginawang panlalait. Ganunman, tinapos na ng Pod Network ang kontrata nito sa naturang podcast. Agad na inalis ang programa sa lineup nito matapos ang matinding backlash.

Maraming netizens ang nag-react sa ginawang panlalait ng limang host ng podcast. Hindi raw katanggap-tanggap ang ginawa ng mga host kay Joshua. Dapat daw sampahan ng kaso ang mga ito. Hindi raw sapat ang paghingi ng paumanhin lalo’t may batas ukol dito.

Mahalaga ang mga hakbang na ito. Pero hindi dapat dito nagtatapos ang usapin ukol sa ginawan panlalait o insulto.

Kapag nakalabas na ang isang video o podcast episode, mahirap nang bawiin ang epekto nito.

Maaaring burahin ang original upload, pero puwede na itong ma-save, ma-repost at patuloy na kumalat.

Sa kasong ito, kumalat na online ang clips kahit tinanggal na ang episode.

Kaya hindi lamang hosts ang may responsibilidad sa content.

May papel din ang producers at networks na nagbibigay ng platform at nagpapahintulot na mailabas ang isang programa.

Kasama nga sa complaint-referral ang producers dahil sila umano ang pumayag na ma-air ang episode.

Hindi ibig sabihin nito na dapat agad hatulan ang sinuman. NBI pa lamang ang nagsisiyasat kung sapat ang ebidensiya para sa criminal o iba pang legal na aksiyon.

Pero mas mahalagang itanong kung paano mapi­pigilan na maulit ang ganitong insidente sa hinaharap.

Hindi dapat hintayin na mag-viral at makatanggap ng panunuligsa mula sa netizens bago suriin kung may content na nakasasakit o nanghahamak sa PWDs. Dapat may malinaw na editorial standards bago pa ito mailabas.

Ang tunay na accountability ay hindi nagsisimula pagkatapos mag-viral ang mali. Dapat nagsisimula ito bago pa pindutin ang publish button.

Ganito sana ang gawin para hindi na maulit ang nang­yari. Huwag hayaang maiukit ang panlalait sa mga may kapansanan bago pa gumawa ng hakbang.