Water tankers, payaw para sa El Niño

CEBU, Philippines — Isip kabahin sa pagpangandam sa Kagamhanan sa Probinsiya sa Sugbo sa umaabot nga epekto sa super El Niño mopalit og dugang water tankers ang lalawigan ug palapdan ang pagtabang ngadto sa mga mananagat sa probinsya.

Gipaabot nga magsugod kining posibleng epekto niini sa Disyembre ning tuiga. Ang Provincial Disaster Risk Reduction and Management Office (PDRRMO) magpahigayon og bidding alang sa duha ka water tankers nga adunay kapasidad nga 6,000 ka litro matag usa ug upat pa ka units nga 2,000 ka litro ang kapasidad. Matud ni PDRRMO head Dennis Francis Pastor, ang dugang mga water tankers pangpuno sa kasamtangang tulo ka water trucks sa probinsya nga adunay kapasidad nga 10,000 ka litro matag usa, ilabina sa paghatod og tubig sa mga barangay nga posibleng makasinati og kakulang niini.

Base sa forecast sa probinsya, magsugod ang kainit sa panahon sa Disyembre 2026, mosunod ang dry spell gikan Enero hangtod Pebrero 2027 ug posibleng moabot ang huwaw sa Marso 2027.

Gipakita usab sa El Niño Vulnerability Mapping sa probinsya nga adunay 11 ka local government units (LGUs) nga mas magrabehan sa El Niño. Nag-una niini ang Tuburan nga adunay 36 ka barangay nga posibleng maapektuhan, sunod ang Daanbantayan ug Catmon nga adunay tag-20, Carmen nga 15, Borbon nga 12, Sogod nga 11, ug Tabuelan ug Bogo City nga adunay tag-pito.

Aron mapadali ang pagresponde, gipili sa PDRRMO ang Carcar City isip staging area sa Southern Cebu, samtang ang Bogo City sa Northern Cebu. Matud ni Pastor, nakig-alayon usab ang probinsya sa mga lokal nga disaster risk reduction and management offices aron mangita og mga tinubdan sa tubig ug matun-an  ang paagi sa pagdala niini ngadto sa mga komunidad, ilabina sa mga kabarangayan sa kabukiran. “That is what we are preparing, where to source the water, and how to get the water up to the upland barangays,” matud ni Pastor.

Giawhag usab niya ang mga panimalay ug komunidad nga magpraktis sa water catchment o pagkolekta ug pagtip-ig sa tubig-ulan aron magamit sa panahon nga mokunhod ang suplay sa tubig.

Matud ni Pastor, adunay gihapoy 30 hangtod 40 porsyentong posibilidad nga moulan panahon sa El Niño, busa mahimong tigumon ang tubig-ulan alang sa mga panginahanglanon sa panimalay nga dili pang-inom kondili para gamiton sa pananom ug agrikultura.

Tabang sa mananagat

Samtang, gipalapdan usab sa Provincial Agriculture Office sa tabang ngadto sa mga mananagat pinaagi sa pagbuhat og dugang payaw o fish aggregating devices ug marine fish cages aron mapadayon ang produksyon sa isda bisan pa og naay El Niño.

Matud ni Provincial Agriculturist Dr. Roldan Saragena, nakapanghatag na sila og 212 ka payaw karong tuiga ug target nilang pun-an kini og 105  pa ka  payaw.

Ang payaw ibutang sa dagat aron mahimong tapukanan sa mga isda, nga makatabang sa mga mananagat  nga dili kinahanglang mopalayo sa pagpangita ug pagdakop niini.  Matud ni Saragena, makatabang kini tungod kay ang pagsaka sa temperatura sa tubig sa dagat mahimong hinungdan nga mobalhin ang mga isda ngadto sa mas lawom nga bahin.

Dugang pa niya, makapamenos usab ang maong mga pasilidad sa konsumo sa gasolina ug oras aron pangitaon ang mga isda.

Base sa feedback sa mga benepisaryo, ang ubang mangingisda nga kaniadto mogamit og 10 ka litro nga gasolina, karon duha hangtod tulo na lang ka litro ang ilang gikinahanglan.

Gilauman usab nga makatabang ang maong programa sa pagsulbad sa gikatahong 67 porsyentong kakulang sa suplay sa isda sa Cebu pinaagi sa pagpalambo sa lokal nga produksyon.

Nakabutang na usab ang probinsya og 30 ka high-density polyethylene (HDPE) marine fish cages isip dugang nga suporta sa sektor sa pangisda. (BANAT NEWS)