Romualdez: ‘Hindi ako mastermind!’— sacrificial lamb o whistleblower?

Sa krisis na kinahaharap ni dating House Speaker Martin Romualdez, malinaw na hindi na ito simpleng usapin ng flood control. Ang dating teknikal na isyu ay lumawak na bilang isang malalim na banggaan sa loob mismo ng kapangyarihan—isang laban na may halong politika, impluwensya, at ugnayang pampamilya.

Hindi maikakaila ang isang mabigat na tanong: posible bang umusad ang ganitong kalaking imbestigasyon laban sa isang tulad ni Romualdez nang walang basbas mula sa pinakamataas na liderato?

Si Romualdez ay hindi pangkaraniwan. Siya ay pinsan ng Pangulo, Ferdinand Marcos Jr., at isa sa mga kinikilalang nagpatatag sa kanyang kampanya. Ngunit ngayon, ang dating malapit na ugnayan ay tila nababalot ng tensyon. Lumalakas ang bulong ng isang “fallout”—isang pagkakawatak sa loob ng dating matibay na alyansa.

Sa pulitika ng Pilipinas, ang katahimikan ay may ibig sa­bihin. Mahirap paniwalaan na ang isang malawak na pag-atake laban sa isang makapangyarihang personalidad ay mangyayari nang walang kahit anong senyales mula sa itaas.

Sa halip na umatras, pinili ni Romualdez ang lumaban. Sa kanyang video statement, direkta niyang pinangalanan ang dating Senate President na si Francis Escudero at ang dismissed congressman na si Zaldy Co bilang “mastermind” ng kontrobersiya. Isang hakbang na nagbukas ng mas ma­laking banggaan sa loob ng sistema.

“Hindi ako papayag na gawing scapegoat,” kanyang pa­hayag—isang malinaw na babala na hindi siya babagsak nang mag-isa. Dagdag sa intriga ang usapin ng kanyang medical travel. Ang kanyang pag-alis ay may pahintulot ng institusyon at may basbas umano mula sa isang makapangyarihang personalidad na tinatawag na “Eagle’s Shadow.” Ngunit sa isang iglap, ang naratibo ay nagbago—mula sa lehitimong biyahe, naging tila pagtatangkang tumakas.

Para sa ilan, hindi ito aksidente. Isa itong posibleng “setup”—isang sinadyang pagbabago ng imahe upang pahinain ang kanyang posisyon. Mas lalong lumalim ang usapin dahil ang anti-corruption drive ni Ferdinand Marcos Jr.—na dapat sana’y laban sa katiwalian—ay tila bumabalik ngayon sa sarili nitong hanay, at maging sa sariling pamilya.

Ito ang kabalintunaan ng kapangyarihan. Kapag ang reporma ay naging malalim, hindi na nito pinipili kung sino ang tatamaan—kaalyado man o kalaban. Ngayon, isang mas malaking tanong ang lumilitaw: kakayanin ba ng Pangulo ang nalalabing taon ng kanyang termino kung ang kanyang mga alyansa ay unti-unting nagkakawatak-watak? Sa pulitika, mahalaga ang matibay na suporta lalo na kung may kinakaharap na kalaban.

Mas lalong nagiging komplikado ang sitwasyon dahil sa lumalalim na hidwaan sa pagitan ng Pangulo at ng kanyang dating kaalyado na si Sara Duterte. Ang dating tambalan ay ngayon ay malinaw nang may tensyon—isang panganib sa anumang administrasyon.Habang ang loob ng kapangyarihan ay nagkakagulo, tila may ibang kampo ang tahimik na nakikinabang. Ang oposisyon—lalo na ang kampo ng Duterte—ay hindi na kailangang umatake. Sapat na ang obserbasyon: “sila-sila na ang nag-aaway.”

Sa ganitong sitwasyon, nagbabago ang larangan ng laban. Hindi na lamang ito tungkol sa tama o mali, kundi kung sino ang mananatiling nakatayo at may kontrol sa naratibo. Si Romualdez ba ay magiging isang “sacrificial lamb” upang protektahan ang mas malaking sistema? O siya ba ay magiging isang “whistleblower” na magbubunyag ng mas malalim na katotohanan?

Sa huli, ang laban na ito ay hindi lamang para sa iilang personalidad. Kapag ang kapangyarihan sa itaas ay nagkakagulo, ang epekto nito ay bumabagsak sa mamamayan. At sa ganitong sitwasyon—ang tunay na tanong ay hindi na kung sino ang mananalo, kundi kung sino ang unang babagsak.