EDITORYAL - Aksyon vs climate change

Nabuhian og paglaum ang mga environmental advocates dili lang dinhi sa Pilipinas kondili apil pud sa ubang mga nasud nga apektado sa  negatibong epekto aning climate change.

Ang International Court of Justice (ICJ) nipagawas og unanimous decision nga ang mga nasud nga pirmeng mahan-okan sa negatibong epekto sa climate change pwedeng makapangayo og bayad o multa gikan sa mga nasud nga numero unong tinubdan sa polusyon.

Haum kaayo ang pagpagawas aning maong desisyon kay ning buwana lang sa Hulyo, nakasinati og grabeng mga pagbaha ug lunop, pagdahili sa mga yuta tungod sa pagbunok sa uwan dala sa bagyong Crising, Dante ug Emong.

Base sa National Disaster Risk Reduction and Management Council (NDRRMC) nga talaan kagahapon, Sabado, Hulyo 26, naabot na og 30 ka tawo ang nakalas ug milyones pesos kantidad sa mga pananaom ug imprastraktura ang nadanyos.

Dinhi sa Asya Pasipikoa, ang numero unong polluter sa kalikopan mao ang nasud sa China. Usa sa mga adunahan ug industriyalisadong nasud.  Pero, mobayad kaha sila sa danyos kun paninglon sa Pilipinas? Pwede ba sab nga pabayron ang Amerika, ang mga kanasuran sa Uropa  kay ang ilang polusyon sa sulod sa nakalabay nga 100 ka tuig maoy nakaingon sa climate change?

Murag dili ni mahitabo. Pero isip mga signatories sa United Nations Framework Convention on Climate Change ug Paris Agreement pwede silang moaksyon kung tinuoray silang nagpakabana sa tanan.

Sa bag-ohay lang natapos nga 29th United Nations Climate Change Conference (COP29) didto sa Baku, Azerbaijan niadtong November 11 hangtud November 22, 2024, nisaad ang mga adunahang mga nasud nga moabag sila sa mga gagmay’ng mga nasud pagkombate sa negatibong epekto sa climate change nga mobalor tanan og $300 billion kada tuig hangtud 2035.

Ang tabang dili kwarta kondili nga green infrastructures para sa enerhiya sama sa renewable energy plants ug uban pa nga makamenus og polusyon.

Kaning mga balaod o resolusyon maayo og tumong pero kutob ra ni sa papel.

Apan di maayong magpaabot lang ang apektadong mga nasud kun kanus-a tunolan. Mas maayong moaksyon sa kaugalingong kapasidad tungod kay maoy direktang apektado sa climate change.