Tino, Odette, ug Yolanda

Nipasidaan si retired PAGASA Visayas director Oscar Tabada nga dako ang kahigayonan nga mahimong super typhoon si Tino. Dihang na-interview sa among programang “Baruganan” sa YouTube, gisulti ni Tabada ang mga timaan nga si Tino mahisama sa bagyong Odette sa 2021.

Usa sa iyang gipasabot nga makapasamot sa pagpakusog ni Tino mao ang kainit sa Pacific Ocean, 30 degrees celsius, nga bugnaw para natong mga molupyo sa yuta pero dili kasarangan para sa kadagatan. Susamang temperatura ang nakapatulin ug nihimong mas bangis sa bagyong Yolanda niadtong 2013.

-o0o-

Sa akong pagsuwat niini, walo ka oras human sa among pakighinabi ni Tabada, ang Joint Typhoon Warning Center (JTWC) sa US Navy nipahibawo nga nagpadayon nang “rapid intensification” ni Tino, sama sa Odette dayong landfall.

Ilhon si Tino nga super typhoon kon ang kapaspas sa hangin moabot og 185 ka kilometro kada oras. Nangagpas si Tabada nga, sama sa Odette, maghagiyos si Tino sa gikusgon nga kapin sa 200 ka kilometro kada oras ug makamugna og sama kadako nga kadaot. Labi na nga nabantayan ni Tabada nga nipaubos ang direksiyon ni Tino.

-o0o-

Sukwahi sa nahaunang pangagpas nga sa amihanang tumoy sa Sugbo motugpa, nasubay ni Tabada nga ang posibleng maigo ni Tino ang Carmen o Catmon o Compostela. O mas duol pa sa Cebu City. Nga mas daghang kinabuhi ug kabalayan ug mga negosyo ang maapektahan.

Usa sa nakapakumbinser ni Tabada sa pag-us-os ni Tino mao ang weather models nga nakakita og mas daghang uwan sa Metro Cebu kay sa Bogo City ug kasilinganang mga lugar nga naggusbat sa linog.

-o0o-

Bisan dili mahimong super typhoon si Tino, gikabalak-an ni Tabada nga mas lapad ang kadaot nga mahimo sa daghang uwan nga iyang iyabo. Tibuok Kabisay-an, Northeastern Mindanao, ug Southern Luzon ang mameligro sa baha ug landslides.

Sa iyang kuwentada, moabot og kapin sa milyon ka baril sa uwan ang idam-ok ni Tino sa Sugbo atol sa kusog ug walay hunong nga walo ka oras nga uwan sugod ganinang alas-4 sa kadlawon hangtod karong udtong tutok. Gikabalak-an nga moawas ang mga sapa, mas molawom pang mga baha ug mas modaghan pang mga pagdahili sa yuta.