Kalibog ni Tino

Usa ka adlaw na lang ang lugway sa Kapitolyo ug sa mga munisipyo sa amihanang Sugbo pagpatuman sa ilang mga plano sa dili pa moigo ang bagyong Tino karong udtong tutok:

•             Pagpabakwet sa gatosan ka pamilya gikan sa tent cities (nga daling mapadpad sa kusog nga hangin) ngadto sa mas luwas nga evacuation centers; ug

•             Pagpahimutang sa relief ug rescue teams, pagkaon, ekipo ubang mga panginahanglan sa amihanan ug ubang bahin sa Sugbo aron makaabot dayon sa mga biktima bisan maputol ang kadalanan tungod sa baha ug dahili sa yuta.

***

Maklaro na sab karong adlawa unsa g’yud ang gikusgon sa hangin (gawas sa bawon niyang daghang uwan) ug asa ang mga lugar sa Kabisay-an ug Mindanao nga nameligrong iyang gusbaton:

•             Magpabilin bang kusog nga bagyo o mahimong super typhoon (ang hangin lapas og 185 ka kilometro kada oras) kon sama sa bagyong Odette niadtong 2021 mapaubos sa rapid intensification dayong landfall; ug

•             Motugpa ba sa Caraga Region o Eastern Visayas ug amihanang tumoy sa Sugbo o mopaubos ug moigo sa mas daghang kabalayan ug mga negosyo sa Metro Cebu.

***

Bisan kon nisukwahi ang pipila ka bahin sa ilang forecast sa Joint Typhoon Warning Center (JTWC) sa United States Navy ug Japan Meteorological Agency (JMA), ang PAGASA (Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration) maoy opisyal nga tinubdan sa kasayuran parte ni Tino.

Daghang nikuwestiyon ug nilubag sa ilang weather bulletins, nga nakamugna og kalibog, pero ang PAGASA malampuson nga nigiya sa local government units ug nasudnong mga ahensiya sa pagpahimutang sa tanang panagang.

***

Makatabang sa liderato sa PAGASA kon maminaw sa mga nag-una nila sa duyan. Nirekomendar si retired PAGASA Visayas director Oscar Tabada nga mas masabtan sa publiko ang weather bulletins kon:

•             Ibanan ang weather models nga ilang gitun-an (nga makalibog sa batan-ong meteorologists) ug palabihon ang models nga napamatud-ang mas daghang sakto sa nangaging katuigan; ug

•             Pamub-an ang weather bulletins (nga niapil og taas nga paghulagway sa paglihok sa mga sanga ug dahon sa kakahoyan) aron makuha dayon sa publiko ang labing importanteng mga detalye sa nahimutangan, gikusgon ug umaabot nga direksiyon sa bagyo sa dili pa sila manghuy-ab.