Bilis mo magalit, bilis din makalimot!

Sa Pilipinas ngayon, halos araw-araw may bagong viral issue. May video, may hashtag, may galit, may kampihan. Pero sa bilis ng social media, may isang tanong na hindi dapat mawala sa isip ng publiko: kapag humupa ang ingay, sino ang mananagot at ano talaga ang nagbago?

Ang trahedya sa isang paaralan ay maaaring maging viral sa loob lamang ng ilang oras, pero ang pagkawala ng buhay ay hindi content na dapat palitan lang ng susunod na trending topic. Ang mas mahalagang usapan ay kung may pagkukulang ba sa seguridad, may mga babalang hindi napansin, at ano ang dapat gawin upang hindi na ito maulit.

Kasabay nito, baha na naman ang laman ng timelines. Suspendido ang klase, stranded ang commuters, lubog ang mga kalsada. Taun-taon halos pareho ang eksena kaya dapat pareho ring matindi ang tanong: kung bilyun-bilyon ang ginagastos sa flood control, bakit tila baha pa rin ang ultimate report card ng gobyerno?

Hindi sapat ang ribbon-cutting, accomplishment report, tarpaulin at press release. Hindi nasusukat ang kalidad ng flood-control project sa ganda ng presentation. Ang totoong audit nito ay nangyayari kapag bumuhos ang ulan—kung tuyo ang komunidad o lubog na naman sa baha.

Pati impeachment at malalaking political controversies ay madaling natatabunan kapag may bagong viral issue. May kampihan, may propaganda, may kanya-kanyang ber­syon. Pero ang proseso ng pananagutan ay hindi dapat naka­depende sa ingay ng social media. Kung may ebidensya, harapin. Kung kulang, sabihin. Ang mahalaga, huwag bitinin ang publiko.

Ito ang problema sa panahon ng algorithm: bilis mong magalit, bilis mo ring makalimot. Isang scandal ngayon, ibang controversy bukas. At habang abala ang lahat sa bagong viral issue, unti-unting nawawala ang tanong tungkol sa perang ginastos, pagkukulang ng opisyal, o pangakong hindi natupad.

Sa social media, maaaring 24 oras lang ang outrage. Sa gobyerno, ang pananagutan dapat walang expiration date. Hindi dapat algorithm ang magtakda kung hanggang kailan natin maaalala ang isang isyu. Dahil kapag mabilis makalimot ang publiko, mas madaling makalusot ang mga dapat managot.

Viral ngayon ang baha, politika at trahedya. Bukas, may panibagong headline na naman. Kaya bago tayo muling magalit at bago rin tayo muling makalimot, tandaan natin: ang pagbabago ay hindi nasusukat sa likes, shares o hashtags—nasusukat ito kung may sagot, may aksyon, at higit sa lahat, may PANANAGUTAN.