Ang pagpanigarilyo

Nakadani sa akong pagtagad kining editorial sa June 7 issue sa The Freeman, giulohan “Discourage smoking and vaping.” Akong sabot, kining ‘vaping’ smoking gihapon ni, daghan la’g aso, labaw pa sa aso nga ibuga sa panghaw sa mga barko.

Atong kutluon: “A pulmonologist is calling on local government units across the province to intensify information and education campaigns on tobacco harm reduction, saying that stronger public awareness is needed to address the health risks brought about by both smoking and vaping.”

Ang pulmologist, usa ka physician nga nag-specialize in the respiratory system, ug kining, ug kining respiratory system, mao ang breathing machine sa atong lawas. Ang trabaho niini, mao ang pagginhawa (inhale) og fresh oxygen gikan sa gawas, ug i-deliver ngadto sa atong dugo, samtang mag-remove sa waste gas (carbon dioxide) gikan sa atong lawas. Sa makina pa, mao kini ang intake and exhaust system.

Si Dr. Gerard Garcia, chairman sa Department of Internal Medicine sa Cebu Doctors' University, namahayag nga “more platforms are needed to discuss tobacco harm reduction and smoking cessation, particularly among the young who are vulnerable to nicotine addiction.”

Mao na, nasayod na kita niini, bisan ang mga smokers mismo, apan, dili na sila makabiya sa smoking, tungod kay grabe na sila nga pagka-hooked ug pagkaulipon sa sigarilyo, taliwala sa mga warning nga ang smoking nagdala og mga sakit sama sa “emphysema, chronic bronchitis, asthma, pneumonia, tuberculosis, respiratory infections, heart disease, and even lung cancer.”

Ania ang mga ulohan sa akong mga clippings on smoking, dated year 2000 pa: Say no to tobacco for your children’s sake; Deadly effects of smoking; Why do people smoke; WHO warns of danger of second-hand smoke; Smoke now, pay later; Why is smoking a hard habit to break; WHO is accuses tobacco industry of spreading systematic death; Filipino smokers starting at very young age; Kids suffer long-term from parents’ smoking; What happens when you stop smoking, etc.

Naglisud kita pagsumpo sa smoking tungod, kay among others, gi-promote kini sa movie industry. Kon movie-goer ka (sa mga movie houses), or sa Netflix, sama nako nga tagsa na lang mogawas sa balay, ang mga lilas, either ma-drama man, ma-comedy, ma-love story, ma-war picture, ma-gangsterism, ma-smuggling, ma-human trafficking, ma-drug user o supplier, ang mga characters niini, either ang mga heroes (the good guys) or mga-villain (the bad guys) papanigarilyuhon gayud, bisa’g walay labut sa istorya ang pag-smoke.

Niay common kaayo nga eksena: Himatyon ang usa ka tawo, nagtinga na, naglisud na pagsulti, misinyas, nangayo’g sigarilyo, kay dili siya buot mamatay nga dili kapanigarilyo. Unya, sa tanang movies, apil man gayud ang mga babaye, apil sa sila pagpanigarilyo.

Giingon nga ang Smoking has long been associated with fame, masculinity, and liberation (sa mga babaye, they’d feel liberated gikan sa ilang pagka-feminine).

Si Dr. Stephen Rennard, professor sa University of Nebraska Medical Center, namahayag nga ang smoking, dili behavioral pattern lang, kundili, usa ka serious medical problem worldwide.

Matud sa WHO, “one of the most prevalent causes of heart diseases, lung and throat cancer, is smoking.

Quit smoking now, for your children’s sake.