Fake news

Sa ato nang nahisgutan sa una natong mga lindog, nagkatuasik na ang mga fake news, nga naglibog na kita kinsa ug unsay atong tuhoan.

Lisud ni, tungod kay ang lungsod mabawo na’g pangita asa igkita ang tinubdan ur purveyor sa kamatuoran.

Sulti sa Google: “The spread of fake news—fabricated or deliberately misleading information designed to mimic legitimate news—has profound, far-reaching consequences on individuals and society.”

Mao na ang epekto sa fake news, to mimic legitimate news, meaning to imitate, simulate or copy, pag-awat sa tinuod nga news, paglipat-lipat sa tinguha nga masaypan nga maoy tinuod nga news.

Ang mga consequences thereof, o sangputan niining widespread nga pag-disseminate sa mga false information, o disinformation, nga atong maisip nga black propaganda, nanglangkob ning mosunod:

Erosion of public trust: Ang katawhan mawad-an na og pagsalig ni bisan kinsa ug sa bisan unsa; naglibog kinsa ug unsa ang ilang tuhoan.

Ang misinformation maghaling sa pagwatak-watak o pagkasiak sa katawhan, maka-fracture, o makabuak ug maka-antagonize sa public opinion, ug maka-create og conflict (rift) among the citizenry, thus undermining and distorting democratic processes.

Angay kining hunahunaon sa mga peddlers ug purveyors sa fake news,nga ang harmful effects niini, among others, nga makahilo sa panghunahuna sa katawhan, ug ug maka-instigate og negative impact ug sentiments sa katilingban.

Dugang pa, ang false reports can cause mass panic. Kahinumdom mo niadtong gipalakaw nga false report nga kuno nagpadulong na ang tsumani nganhi sa siyudad? Daghan ang natarantar niadto.

Diha man ko sa dalan Colon niadtong tungora, busa wala ako matarantar tungod kay wala man akoy nakita nga tubig. Nagtuo man gani ko nga niawas ang tangke sa MCWD.

Wala g’yud ko motuo nga mosulod nganhi kanato ang tsumani, tungod kay gitaliwad-an kita sa mga lalawigan sa Leyte, Negros, ug Bohol. Ug ang tsumani, magagikan sa lawod (ocean). Busa ang maong mga lalawigan manalipod kanato.

Anyway, sample kadto sa mga destructive, threatening ug makahadlok nga repercussions sa fake news. What to do, and how to avert it.

Susiha ug timbang-timbanga ang credibility, o ang pagkakasaligan sa tinubdan o author sa information. Niini nga paagi, atong masayran ang kamatinud-anon sa kasayoran.

Dugang sa google: Stop, investigate, and evaluate the information, sumala sa atong giingon sa unahan, basaha ang tibuok sugilanon, tinua unsay tuyo sa kasayoran, pag-provoke ba, aron mo-react ka aggressively or gently and calmly, and not just to inform; Check dates and evidence, tingalig recycled ug bahaw na ang kasayoran nga gipanghimakak na, apan gi-renew ug gi-renovate sa tinguha nga katuhoan da in the long run; Watch for biases - tingali ikaw mismo, adunay bias, nga ang mga kasayoran, bisan og fake tingali, mahiuyon sa imong mga likes and dislikes.

Pipila sa mga damages caused by fake news, nanglangkob ning mosunod: “Erosion of public trust in credible institutions; Undermining democracy: Distortion of electoral processes and influence voter behavior based on completely fabricated stories; Destruction of reputation; it exacerbates (aggravate, magnify) societal divisions, and triggers emotions designed to make you angry, shocked, or frightened.

Beware of fake news. Hainaut maka-establish kita og purveyor of good news.