Stress

Una sa tanan, ato unang sabton unsa kining ‘stress,’ ambot unsay one-word nga Binisaya niini.

Sa Eninglis, matud sa Google, "Stress refers to physical, mental, or emotional strain or tension caused by demands, and synonyms include pressure, strain, tension, burden, worry.”

Mas sayon sabton kay sa ato pang Binisay-on. Anyway, mao kini ang kahigwaos ug kabalaka nga makapaguol ug makapa-panic kanato, dili kita mahimutang, makapasaputon kanato, ug maapektohan ang atong pagkatulog ug gana sa pakaon. 

Example: Si Juan na-stressed tungod kay ang iyang suod nga higala, si Pedro, gidudahan nga nalambigit sa flood control controversy.

Makapa-stressed kanato ang suliran sa kwarta; kaguliyang sa panagtriayon; nagtapun-og nga mga bayranan (bills) sa tubig, kuryente, suliran sa panarbaho, etc. and “these are ongoing challenges that can last for weeks, months, or even longer.”

So, duna na kitay ideya unsa kining pulong ‘stress.’ Ang pangutana unsaon man kini nato pag-alkontra, o pagsumpo. Or at least, pagpa-minimize lang.

Ang Google nagkanayon: “To combat stress, adopt healthy habits like exercising regularly, getting adequate sleep, eating a balanced diet, and practicing mindfulness or meditation, take breaks from news and social media, and dedicate time to hobbies and activities you enjoy.”

Simple ug sayun ra ang pagbatok sa stress. Angay timan-an ang pagpahuway una gikan sa pagpaminaw sa mga balita ug sa social media, labina karon nga ang corruption maoy nag-dominate sa kahanginan ug sa mga mantalaan.

Ang regular nga pag-exercise maka-improve sa atong mood ug maka-reduce sa stress hormones; Kaon og utan ug laba-as nga mga prutas, Limitahi ang caffein, asukar, ug fatty foods; enough sleep; Avoid screens before bed (TV, cellphone, computer, etc.);

Practice meditation, makapakalma kini sa atong hunahuna ug pagbati; Make time for hobbies, enjoy sa mga kalihokan nga makapalipay kanimo, sama sa pagbasa sa paborito nimong libro, pagduki-duki sa mga bulohaton sa balay; Pag-kaplag og bag-ong mga hobbies.

Practice gratitude, daghan kita’g angay pasalamatan nga kaayohan ug pabor nga gihatag kanato  sa Kahitas-an, sa atong  kahigalaan ug banay; Practice deep, slow breathing, maka-regulate kini sa nervous system ug maka-promote sa relaxation;

Connect with others, isugilon ang imong mga suliran ngadto sa suod niming kahigalaan, sa pamilya, ug sa uban nga imong kasaligan, makapaluag kini sa imong dughan, ug imong bation nga you’re being supported; hindi ka nag-iisa.

Spend time in nature, ayaw pagluklok sulod sa balay, gawas and enjoy the beauty of nature, makahupay kini sa naghuot ug nag-nag-alindasay nimong  dughan; Laugh more, ang pagkatawa is a mental exercise, usa ka natural stress reliever, makaani ka pa og vitamin D.

Ania ang google, “Laughter strengthens your immune system, boosts mood, diminishes pain, and protects you from the damaging effects of stress. See, kadaghang benepisyo nga atong maani gikan sa pagkatawa. Tan-awa ang hingatawa, bisa’g pobre, apan malipayon, samtang adunay mga datu, pirme lang nagmug-ot, walay kalipay. Happiness cannot be bought.

Dugang pa, Laughter increases the oxygen-rich air you take in and reduces stress hormones, bringing down your heart rate and blood pressure, and causing your muscles to relax, and stimulates your heart, lungs and muscles. So, inigmata nimo sa buntag, katawa dayon, and  be happy.