EDITORYAL - Nangita’g bikil ang China

Ning nakalabay nga mga semana, naobserbahan nga nagkaduol na gyud sa baybayon sa Pilipinas, partikular didto sa Pangasina, Zambales, ug Batanes Group of Islands ang mga barko sa China nga naghimo og marine research.

Ang ilang gibuhat giisip na nilang natural nga buluhaton kay para nila ilaha ang maong kadagatan. Kaning ilang mga barko nisulod na sa 200 nautical economic zone sa Pilipinas, sobra 500 nautical miles sa pinakaduol nilang baybayon.

Ang Philippine Coastguard padayon sa pag-monitor sa ilang kalihokan didto apan padayung nagmagahi ang China. Ang Chinese Embassy sa Manila mipagawas pa gani og pamahayag nga ang pag-deploy nila og mga research vessels sa sulod sa hurisdiksyon sa Pilipinas ilahang katungod kay ilaha ang tibuok South China Sea diin nasakop ang kadagatan sa Pilipinas.

Gipaila nila kining grey zone tactics—gamit ilang civilian nga mga barko hinayhinay nilang gikamang ug gikontrol ang kadagatan sa West Philippine Sea nga wala moagi og gubat.

Kaning tanan nagsugod sa panahon sa administrasyong Duterte, panahon nga nakompleto sa China ang pito ka artipisyal nga mga isla didto ug karon gihimo nilang mga base militar.

Kaning maong mga artipisyal nga isla, wala nila ni matrabaho sa panahon sa nangaging mga presidente, apan sa paglingkod ni Duterte nila kining tanan nakompleto.

Sa panahon nilang kanhi presidente  Joseph Estrada ug Gloria Macapagal Arroyo ni-testing sila og kontrol ani, apan kanunay silang masanta ug dili pa sab adto kusog ilang ekonomiya. Sa panahon ni kanhi presidente Benigno  P.Noy Aquino III, ang China usa na sa pinakadako’g ekonomiya sa kalibotan sunod sa Amerika ug Japan.

Diha na sab sila nagsugod sa pagtukod sa mga artipisyal nga sila, apan gibabagan kini ni Aquino pinaagi sa pagpasaka og kaso ngadto sa Arbitral Tribunal ug niadtong 2016 nigawas ang resolusyon nga nagbasura ug nag-ingon nga way basihan ang gi-drawing nga 9-dashline sa China.

Apan wala kini ilha sa China, ug sa panahon ni Duterte, gitawag lang kini niyang papel. Sulod sa unom ka tuig niyang paglingkod, nakabuylo og tukod ang China sa maong mga isla ug karon nahulga na niini ang seguridad sa Pilipinas.