EDITORYAL- Pulos estorya wa sa lihok

Sa dihang nahitabo ang trashlide sa Binaliw landfill niadtong Enero 8 ning tuiga, napugos ang Cebu City sa paglabay sa nakolektang basura ngadto sa laing pribadong landfill sa lungsod sa Consolacion sulod sa kapin duha ka buwan.

Apan tungod sa isyu sa pagbayad sa kada toneladang basura, nahunong kini ug napugos nasab ang siyudad pagpangita og laing malabayan sa basura, ug kini mao ang Aloguinsan landfill nga 60 kilometros gikan sa Cebu City.

Ang kaniadto kapin lang unta P1,000 kada toneladang gastos sa siyudad sa dad-ong basura sa Binaliw, nahimo na karong sobra P3,000 tungod sa gilayuon sa biyahe padung sa Aloguinsan.

Kada adlaw ang siyudad nakakolekta og 600 ngadto sa 700 ka toneladang basura kada adlaw, kun sumahon, ang siyudad mogasto og P1.8 milyon para ani ug moabot og P54 milyones kada buwan mao nga sa usa ka tuig mogastos ang siyudad og P648 milyones.

Husto si Vice Mayor Tomas Osmeña nga dili ni maayo para sa siyudad ug dili makasustinir ani ang panudlanan sa dakbayan.

Sa kadaghan sa mga gipang-apilang mga forums, mga lakbay-aral ug uban pang mga kalihokan nga gitambungan sa mga opisyales sa siyudad bahin sa mga “best practices” ug mga solusyon, modernong teknolohiya dinhi ug sa abroad,  para sa husto ug luwas nga paghipos  sa mga basura sa nangaging mga katuigan, hangtud karon wala pa gihapoy natukod nga pasilidad ang siyudad.

Usahay makaingon na ang katawhan nga mura mag dili seryuso ang dakbayan nga mangita og solusyon kay pulos ra man estorya ang daghan. Kutob ra tanan plano, apan makadaghan ng nag-ilis ilis og mga mayor ug mga konsehal wala gihapoy nabuhat.

Ang gikinahanglan sa siyudad mao ang epektibong material recovery facility. Kanang kayang modawat ug moproseso sa 700 ka toneladang basura kada adlaw.

Basura nga bahigon ug i-recycle ang angay ma-recycle ug ang mabilin mao nalay pangitaan sab og paagi para madispatsar.

Karon nga naay loan gikan sa Land Bank of the Philippines para sa maong proyekto nga moabot og kapin P300 milyones, dili na unta maglalisay pa ang mga opisyales sa siyudad.

Dili na panahon karon para maglalis kay nagkadako ang bayrunon sa siyudad ug nagkadaghan ang basura nga nangalisbo. Kinahanglan na karon ang aksyon.