Hindi hagdan ng mga makapangyarihan

MAY isang matagal nang sakit sa pulitika ng bansa kapag nagsara ang isang pinto sa mga tradisyunal na pulitiko, naghahanap sila ng ibang bintana para manatili sa kapangyarihan. Isa sa mga madalas gamitin ay ang sistemang party-list, na orihinal na ginawa para sa mahihirap at mga sektor na matagal nang hindi naririnig.

Kaya naman naghain si House Speaker Faustino “Bojie” Dy III ng panukalang batas na maglalagay ng mas mahigpit na harang laban sa mga dinastiyang pulitikal, mga negosyanteng nakikinabang sa kontrata ng gobyerno, at mga grupong ginagamit ang party-list para sa pansariling interes.

Sa ilalim ng House Bill No. 9906 o New Party-List System Act, hindi na basta-basta makakapasok bilang nominado ang mga malalapit na kamag-anak ng mga kasalukuyang senador at kongresista hanggang sa ikalawang antas ng pagkakamag-anak.

Kasama rin sa sasapitin ng pagbabawal ang mga taong nakinabang sa mga kontrata, prangkisa, konsesyon, at iba pang kasunduan sa gobyerno sa loob ng limang taon bago ang halalan. Maging ang mga opisyal at malalaking may-ari ng kumpanyang nakikipagnegosyo sa gobyerno ay hindi na rin basta makakasingit sa party-list.

Ang mga dating halal na opisyal at mga natalong kandidato ay kailangan ding magpalipas muna ng isang buong siklo ng halalan bago muling makatakbo sa ilalim ng party-list.

Simple lang ang mensahe nito tigilan na ang paggamit sa party-list bilang taguan at reserbang upuan ng mga pulitikong ayaw bumitaw sa kapangyarihan.

Hindi lingid sa kaalaman ng marami na may ilang grupong party-list na matagal nang napasok ng mga kilalang apelyido sa pulitika. Ang sistemang dapat sana’y para sa manggagawa, magsasaka, mangingisda, kababaihan, kabataan, at iba pang sektor, unti-unting nagiging palaruan ng mga makapangyarihan.

Kapag ang party-list ay hawak ng mayayaman at ng mga pamilyang sanay nang umupo sa puwesto, sino pa ang tunay na magsasalita para sa karaniwang Pilipino?

Kasama rin sa panukala ang mas mahigpit na pagbabantay sa pera. Obligado ang mga party-list na magtago ng malinaw na rekord sa kanilang pananalapi, magsumite ng taunang ulat, at ilantad sa publiko ang malalaking donasyong kanilang natatanggap. Bibigyan din ng mas matibay na kapangyarihan ang COMELEC para magsagawa ng audit at magpataw ng kaparusahan sa mga lalabag.

Sa totoo lang, hindi lang ito usapin ng batas. Usapin ito ng tiwala. Dahil kung ang sistemang ginawa para sa mahihirap ay aagawin din ng mga makapangyarihan, saan pa lulugar ang ordinaryong mamamayan?

Hindi dapat gawing negosyo, palusot, o backdoor ng pulitika ang party-list. Ito ay dapat manatiling boses ng mga taong matagal nang nasa gilid ng lipunan at madalas hindi napapakinggan.

Kapag ang puwesto ay paulit-ulit lang umiikot sa iisang apelyido, hindi na iyan demokrasya. Isa na iyong paulit-ulit na paghawak sa kapangyarihan habang nananatiling naghihintay sa gilid ang karaniwang Pilipino.

Disclaimer: Ang artikulong ito ay opinyon at interpretasyon batay sa impormasyong inilabas tungkol sa panukalang batas. Layunin nitong ipaliwanag sa payak at madaling maintindihang paraan ang posibleng epekto nito sa karaniwang mamamayan.