Ang ’Marites’ sa lipunan at pulitika

Ang salitang “Marites” ay nagsimula bilang biro sa social media—mula sa “Mare, ano latest?”—na tumutukoy sa mga taong mahilig sa tsismis. Sa una’y tila katawa-tawa, ngunit kalaunan ay naging bahagi ng ating pang-araw-araw na wika. Ginagamit ito sa kanto, sa opisina, at maging sa mga pulong ng barangay upang tukuyin ang mabilis magbalita, totoo man o haka-haka.

Ngayon, ang “Marites” ay hindi na lamang pangkaraniwang tawag. Ito’y naging simbolo ng paraan ng ating lipunan sa pagtingin sa impormasyon. Kapag may bagong isyu, agad itong kumakalat sa Facebook, TikTok, group chat, at mismong mga bulwagan ng kapangyarihan. Ang salitang ito ay sumasalamin sa kultura ng tsismis na matagal nang bahagi ng ating pagkatao, ngunit ngayon ay nakapasok na rin sa diskurso ng politika.

Umabot na rin ito sa Senado nang tawaging “Marites” ni Sen. Alan Peter Cayetano si Sen. Panfilo Lacson na ang bangayan ay umiinit kaugnay ng pagpapa-imbestiga ni Lacson sa umano’y maanomalyang infrastructure projects sa Taguig.

Kapag ginamit ang salitang “Marites” sa konteksto ng pulitika, nagiging mas mabigat ang kahulugan nito. Hindi na lang ito tungkol sa kapitbahay na nag-uusap, kundi sa mga mambabatas at opisyal na nagbabatuhan ng salita. Ang tawag na “Marites” ay tila pagsasabi na ang isang tao ay nagkukuwento nang walang basehan, o naglalabas ng impormasyon na hindi pa napatutunayan.

Ngunit sa kabilang banda, maaari rin itong tingnan bilang pagbabantay ng publiko. Ang mga komentaryo, kahit pa tawa­ging­ tsismis, ay nagiging paraan upang mailabas ang mga isyu at mapilitan ang mga nasa kapangyarihan na magpaliwanag.

Ang “Marites” ay hindi lamang katawagan; ito’y salamin ng ating lipunan. Sa panahon ng social media, ang tsismis ay mabilis nagiging balita, at ang balita ay mabilis ding nagiging tsismis. Ang hamon ay kung paano natin mahihiwalay ang impormasyon sa haka-haka, at kung paano natin mapapa­natili ang respeto sa diskurso.

Kung sa Senado man o sa barangay, ang paggamit ng “Marites” ay paalala na ang transparency ay madalas na natatabunan ng retorika. Ngunit sa huli, ang tunay na “latest” na dapat malaman ng taumbayan ay hindi kung sino ang tinawag na “Marites”, kundi kung paano ginagastos ang pera ng bayan at kung may pananagutan ang mga nasa kapangyarihan.