Pagluib sa pagsalig vs abuso sa impeachment

CEBU, Philippines — Nakasugod na kagahapong adlawa ang impeachment trial batok kang Bise Presidente Sara Duterte sa Senado ug mibarog nga presiding officer mao gihapon si Sen. Chiz Escudero.

Ang duha ka habig, prosekusyon ug depensa gisugdan ang opening salvo nipadayag sa ilang mga baruganan bahin sa kaso ug nakatutok bahin sa pagluib sa pagsalig sa publiko ug pag-abusar sa proseso sa impeachment. 

Una pa niini, si Senate President Sherwin Gatchalian niinsister nga kinahanglang mopili og presiding officer bisan paman sa pagsupak nilang ni Senador Alan Peter Cayetano ug igsuong si Senadora Pia Cayetano  nga nikaon og usa ka oras sa session.

Si Duterte, ang pinakaunang bise presidente nga nag-atubang kaso pinaagi sa impeachment trial tungod sa gialegar nga misuse of confidential funds, unexplained wealth, bribery and threats nga patyon si Presidente Ferdinand Marcos Jr. , First Lady Lisa Marcos ug kanhi house speaker Martin Romualdez.

Wala motambong kagahapon si Duterte apan gipresentahan siya sa iyang mga abogado sumala pa sa tigpamaba niyang si Atty. Michael Poa.

Sa sinugdanan palang, ang magsuong Cayetano makadaghang higayon nga nisuway sa pagbabag sa pagbotar og presiding officer para sa impeachment court.

Niinsister sila nga basis a Constitution, ang Senate President lang gyud ang mo preside sa impeachment trial.

Pero si Senate President Sherwin Gatchalian,  mipadaplin sa ilang argumento ug niinsister nga kaning pagpili og mobarog isip presiding officer gawas sa Senate President  kinahanglang buhaton kay mao ni ang nasabutan niadtong Hunyo 3 dihang gi-amend ang Senate impeachment rules.

Napasar ang mosyon nga walay objection ug ang amended rules napublikar na sa mga pamantalaan niadto pang  June 9. Matud pang Gatchalian, ang pagkwestyon sa resolution dapat gihimo nila ni adto pang legislative plenary ug dili karon.

Nidtong Hunyo 3  dunay nahitabong kaguliyang sa Senador diin 12 ka senador ang nag convene human sa tulo ka adlaw nga pag boycott sa grupo ni Cayetano sa sesyon, gideklarar nga bakante ang tanang posisyon ug nilingkod si Gatchalian isip  acting Senate president.

Si Cayetano ug iyang grupo nagtinguhang mabasura tanan ang mga gihimo ubos sa pamunoan ni Gatchalian.  Atol sa botasyon, ang mga Senator-judges nibotar 12-8 pabor kang Escudero. Kung mahinumdoman, si Escudero sab ang presiding officer atol unta sa unang impeachment trial sa niaging tuig batok kang VP Duterte, apan wala to nadayun tungod sa teknikalidad nga nakita sa Korte Suprema.

Pero si Escudero sab ang hinungdan kun nganong nahuyang ang paksyon ni Cayetano sa dihang kalit kining nibutho niadtong Hunyo 3 nga nakahatag sa kampo ni Gatchalian og 12 ka senador, epektibong  nakaputol sa deadlock maong nahitabo ang reorganization sa senado.

Ang prosekusyon  pinaagi ni Rep. Jinky Luistro (Batangas, 2nd District), maoy nihatag sa opening statement ug matud pa niya kaning upat ka articles of impeachment batok ni VP Duterte gitawag niyang "four chapters of the same story" nga tanan may kalabotan sa pagluib sa pagsalig sa publiko sa bise presidente.

Gipahibalo sab sa prosecution panel ang ilang 11 ka miyembro, 14 ka pribadong abogado.

"The prosecution will present exactly what the Constitution requires: evidence, not propaganda; narrative evidence; official records; financial documents; government reports; video recordings; statements under oath; independent findings of institutions created by law; constitutional order," matud pang Luistro.

"But these are not four separate stories. These are four chapters of the same story—a story about power exercised without accountability, a story about public trust betrayed, a story about a public office that stopped answering to the public," dugang pa niya.

 Samtang ang depensa, gihatag ni Atty. Sheila Sison ang opening statement ug gihimug-atan niya ang kapin 32 milyones ka Pilipinong nibotar sa bise presidente, nga matud niya mas daghan pa og boto kun itandi sa kasamtangang presidente.

Si Sison misaysay bahin sa ruling sa Supreme Court niadtong Hulyo 2025  nga nag-void sa  unang impeachment tungod sa grave abuse of discretion. Iyang giakusahan ang House justice committee nga naghimo og"mini trial" ug naghimhimo  og mga ebidensiya batok sa bise president sa wapa kini naabot sa Senado.

"[While] impeachment is a powerful democratic process to call out corruption and grave abuse, impeachment can be abused and that impeachment should never be abused to maintain the hegemonic dominance of greed by shaming those who occupy high government positions into preventing them from doing what they were sworn to do," matud pang Sison.

Karong adlawa sa alas 2 sa hapon sugdan na og presenter sa isig ka habig ang ilang mga testigos para mohatag og katin-awan sa mga pasangil batok sa bise presidente.

Sa laing bahin, si Escudero namahayag nga kinahanglang moabot og 2/3 vote sa 24 ka senador o 16, para makombikto si Duterte.

"With 24 members of the Senate, a literal interpretation of this means that conviction requires the affirmative vote of at least 16 senator-judges," dugang pa niya basi sa Supreme Court ruling niadtong 2000 nga 16 ka boto ang two-thirds vote bisan pa og 23 ka senador lang kaniadto. "We must abide by it," he said.

Apan nipadayag sab siya nga katong supak ani, kinahanglang moagi sa legal challenge.

“And should the Supreme Court… by virtue of its power of judicial review, render a different ruling on this question, other than what the chair has stated, this court and this representation shall faithfully abide by that ruling,” matud pa niya .