Agad-agad at iba pang salitang inuulit

IPINAGDIRIWANG natin ang Agosto bilang Buwan ng Wikang Filipino. Isa sa katangi-tangi sa ating wika ay ang pag-uulit sa pangalan o salita para palutangin ang pagpapahalaga o ilarawan ang kasukdulan ng isang kalagayan o sitwasyon. 

Palasak sa atin ang pag-ulit sa palayaw—Ton-Ton, Jun-Jun, Kat-Kat, Kim-Kim, Cha-Cha, at marami pang tulad nito. Ang pag-uulit dito’y bilang kapahayagan ng taos-pusong pagpapahalaga, pagmamahal at pagiging malapit sa taong nagtataglay ng gayong palayaw. Ayaw nating basta tawagin lang na Ton, na masyadong pormal at may distansya. Gusto natin ay Ton-Ton dahil pinahahalagahan, minamahal at malapit tayo sa taong iyon.

Kapag gusto nating iparating ang matinding kasalatan sa pera, hindi natin sinasabi lang na tayo’y wala. Ang sinasabi natin, tayo’y walang-wala. Karaniwan itong sinasambit ng isang taong inuutangan, pero ayaw magpautang.

Sa kabilang dako, kapag umaapaw ang pagpapalang tinanggap natin, ang sinasabi natin ay hindi lang sobra, kundi sobra-sobra. Kung ang taong walang-wala ay nagiging maramot, ang taong sobra-sobra ay nagiging galante dahil may labis para makapagbigay.

Sa Ingles, ang ibig sabihin ng lavish ay sobra. Sa Tagalog, ang ibig sabihin din ng labis ay sobra. Hindi ko alam kung sino ang nanggaya. Marami tayong salita na hindi ko mawari kung orihinal o kopya sa Ingles o ang Ingles ang nangopya, tulad ng salitang sipsipin, na kasingkahulugan din ng Ingles na sip.

Nitong nakaraang mga buwan, naging usap-usapan (hindi lamang minsan, kundi paulit-ulit, kaya usap-usapan) ang tungkol sa kahulugan ng forthwith dahil sa isyu ng impeachment laban kay VP Sara. Hindi kaagad nasimulan ang paglilitis ng Senado bilang korte dahil medyo nalito yata si Senator Chiz sa kahulugan ng forthwith.

Sabi niya, dapat daw ay immediate na lang ang ginamit na salita sa ating Konstitusyon para hindi nakalilito. Kung may nakapagsabi lamang sa kanya kaagad ng salin ng forthwith, hindi siguro nagkalituhan.

Ang salin ng forthwith ay hindi lamang agad, kundi agad-agad. Ang ibig sabihin ng agad ay mabilisan. Ang ibig sabihin ng agad-agad ay mabilis pa kaysa mabilisan. Kaya ang paglilitis sa kasong impeachment ay kailangang gawin ng Senado agad-agad, hindi sa susunod na linggo o buwan o taon, kundi sa isang panahon na mas mabilis pa kaysa mabilis.

Inilalarawan ng salitang agad-agad ang esensya ng pagmamadali—hindi puwedeng patumpik-tumpik. Pansinin ang inulit na salita, patumpik-tumpik. Hindi lang ito basta mabagal, kundi hindi malaman kung saan patutungo. Hindi pwedeng hinay-hinay o pabandying-bandying ang pag-usad ng impeachment. Ito ang malungkot na nangyari sa impeachment, sa halip na agad-agad ay naging hinay-hinay, dahan-dahan.

Agad-agad, ito ang kulang sa atin kung bakit naiiwan na tayo ng ating mga kapitbahay sa Asya. Kailangan natin ang kulturang agad-agad. Sobra ang tagal ng pagkabinbin ng mga kaso sa ating mga korte. May mga kasong napatunayang walang sala ang nasasakdal pagkaraang makulong ng halos dalawampung taon. Ang nabinbing hustisya ay naipagkait na hustisya. 

Sobra ang bagal ng mga transaksyon sa gobyerno kung kaya’t maraming dayuhang mamumuhunan ang ayaw mamuhunan sa Pilipinas. Ang kailangan ay aksyong agad-agad mula sa gobyerno. Sobra ang bagal ng pag-usad ng mga pagawaing-bayan. Ang kailangan ay agad-agad na pagkilos para sa totohanang kaunlaran. Agad-agad ang kailangan natin kung ayaw nating maging lipunan ng mga babagal-bagal.