EDITORYAL — Political will

kaayo ang mga pagduda sa mga gipamahayag ni Presidente Ferdinand Marcos Jr. atol sa iyang limang state of the nation address (SONA) atong Hulyo 26 sa Batasang Pambansa.

Usa na niini, kaning iyang tinguha nga wagtangon ang systems loss sa bill sa kuryente mga konsumidor.

Kung mahinumdoman, ang Pilipinas maoy usa sa pinakamahal og kuryente dinhi sa Asya, tungod ni sa kadako sa demand apan gamay ra ang tinubdan sa enerhiya nga kadaghanan nigamit og petrolyo nga magusab-usab ang presyo sa kalibutanong merkado.

Gawas pa ana, naay gipatong nga systems loss ang mga power providers sa mga konsumidor nga sa tan-aw sa mga tawo dili makatarunganon ug dili makiangayon.

Gusto ni karon nga ipahunong ni PBBM, kay matud pa niya dili sala mga konsumidor ang systems.

Ang systems loss normal ra kaayo sa power transmission tungod kay kun magkalayo o makataas ang linya sa kuryente, naay enerhiya niini ang mawala mao nga kinahanglang pakusgan, apan mogasto og dako ang power providers pero adto nila ni bawion sa mga konsumidor.

Daghan ang ni-react partikular ang mga power providers, pero dili parehas.  Ang mga dagkong power providers nipadayag nga tumanon nila ang kamandoan, apan kinahanglang amendahan una ang Republic Act 9136 o EPIRA Law (Electric Power Industry Reform Act of 2001).

Mismo ang Department of Energy miingon nga maabtan pa og usa ka tuig una pa matangtang ang systems loss charge ug kinahanglan gyung amendahan og una ang EPIRA Law.

Sa mga dagkong power providers o mga kooperatiba, dali ra ning buhaton ug dili sila kaayo maapektahan kay lapad ug daghan ilang kustomer nga nagpundok sa usa ka lugar.

Ang alkanse ani mao ang mga gagmay’ng power providers sa mga probinsya nga lagyo og kustomer nga nagkinahanglan og tag-as nga kutay sa kable sa kuryente pero gamay ra og kolektahonon.

Kinahanglan lang gyud buhaton ang angay buhaton para matangtang ni nga dili maalkanse ang mga gagmayng kooperatiba sa kuryente.