EDITORYAL — Maraming baril si Bato

BINAWI na ng Philippine National Police (PNP) ang lisensiya nang mahigit 100 baril ni Sen. Ronald “Bato” dela Rosa. Sa pagbawi, nalantad ang marami niyang baril na matataas ang kalibre. Kaya hindi na nakapagtataka nang ihayag ng DILG at PNP na “armed and dangerous” ang senador. Nalantad ang nakahihindik na katotohanan: sa Pilipinas, ang batas ay hindi lamang may kinikilingan, kundi madalas ay sandata mismo ng mga nasa kapangyarihan.

Habang ang mga ahente ng National Bureau of Investigation (NBI) at mga tracker team ng PNP ay nagkukumahog sa paghahanap sa puganteng senador, lumalabas na ang tinutugis nila ay may private army at arsenal na inaprubahan ng estado.

Kabilang sa mga nakarehistro sa ilalim ng “Type 5” na lisensiya ng senador ay automatic rifle, Uzi submachine gun, battlefield-grade shotgun, hanggang sa mga dambuhalang .338-caliber high-powered rifle—ito ay hindi koleksiyon ng isang gun collector; ito ay pag-iipon ng mga armas na kayang tapatan ang puwersa ng maliit na munisipalidad. Ang mas nakagagalit, nagawa pa ni Dela Rosa na magrehistro ng mga bagong baril nitong nakaraang Marso habang siya ay kasalukuyang nagtatago sa batas dahil sa warrant of arrest mula sa International Criminal Court (ICC). Paanong ang isang taong umiiwas sa hustisya ay nagantimpalaan pa ng karagdagang firepower mula sa PNP Firearms and Explosives Office? Ito ay sabwatan at pagbabalewala sa kaligtasan ng publiko.

Dito lumalabas ang depekto ng Republic Act 10591 o ang batas sa pagkontrol ng armas sa bansa. Sa ilalim ng katwirang pagtatanggol sa sarili at ang maluwag na pagpapakahulugan sa pagiging “kolektor ng baril,” pinahihintulutan ng batas ang mga pulitiko, retiradong heneral, at mga mayayamang may koneksyon na mag-imbak ng walang limitasyong dami ng armas. Ito ang mismong ugat kung bakit patuloy na namamayagpag ang mga private army sa mga lalawigan—ang parehong kultura ng karahasan na nagbunga sa kalunos-lunos na Maguindanao Massacre noong 2009. Ginamit nina dating Pres. Rodrigo Duterte na nagrehistro nang mahigit 300 baril bago matapos ang termino, at ngayon ni Dela Rosa, ang kanilang posisyon upang gawing legal ang kanilang sariling mga sandatahan.

Naghahanap ng butas ang abogado ni Dela Rosa na si Atty. Israelito Torreon, sa pagsasabing walang utos mula sa lokal na korte ng Pilipinas upang bawiin ang mga lisensiya. Ito ay desperadong pag-iwas sa katotohanan. Tama si Acting Justice Secretary Fredderick Vida: ang paghawak ng baril ay hindi isang likas na karapatan kundi pribilehiyo na ipinagkakaloob ng estado sa mga kuwalipikadong mamamayan. Ang isang tao na nahaharap sa mga kaso ng crimes against humanity at tumatakas sa mga awtoridad matapos tumakas sa Senado ay awtomatikong nawawalan ng karapatang humawak kahit man lang isang bala. Mapanganib siya.