Inflation

Alang nako, mao kini ang gikabalak-an karon sa katawhan, ang pagsaka sa rate sa inflation, nga alang sa ordinary Pinoys in the streets, nagkahulogan kini sa pag-us-os sa buying power sa atong Peso, ug pagtaas sa prisyo sa mga palitunon.

Dugang sa Google: Inflation means your money buys less than it did before because things have become more expensive.” Mao na, mahimo nga aduna ka pay igo-igong kwarta nga tinipigan, apan, gamay na lang ang imong mapalit niini, gumikan sa inflation.

Ang PSA kon Philippine Statistics Authority namahayag nga ang inflation nisaka by 7.2 percent sa niaging Abril. Usa sa mga basic needs nga naapektohan niini mao ang pagkaon, nga dili mahimong unya-unyaon, dili mahimong i-postpone.

Hinuon, alang sa uban nga hayahay ang pagkabutang, ang inflation wala ug dili kini makaapektar sa ilang pagpuyo. Pagkabulahan nila, dili g’yud sila magutman.

Gumikan sa pagka-serious niining maong sitwasyon, si Senador Francis Escudero nanawagan to those concerned, pagpalig-on sa panalipod batok sa inflation, ug paghatag og immediate relief ngadto sa nagbaguod nga lungsoranon gumikan sa kalisud ug kawad-on.

“The double-digit inflation in Central Visayas underscore the need for urgent and coordinated government action,” awhag ni Escudero.

By the way, daku ang akong katingala nga sa kamahal sa gasolina ug krudo, daghan gihapon ang mga sakyanan nga nanagan sa kadalanan, trapik gihapon, bumper-to-bumper gihapon. Nagpasabot ba kini nga sapian ang Sugbo, ug wala maapektohi sa fuel crisis? Ngilngiga nato, no?

Anyway, adunay mga paningkamot to tap sunlight (solar), ug pag-shift to electric vehicles, aron ili na kita magsalig sa mga by-products sa lana, ug makalingkawas na kita gikan sa noise ug air pollution.

Dugang kasayoran, giingon nga nisaka usab ang inflation sa NCR kon National Capital Region, ug outside Metro Manila. Atong maisip nga usa kini ka nationwide phenomenon.

Apan, matud sa PSA, “Central Visayas remains the country’s inflation hotspot for the ninth straight month.” meaning taas kaayo ang pagsaka sa rate sa inflation sa atong region.

Usa sa nakaingon sa inflation ang ilang giingon nga "too much money chasing too few goods." Literally, daghang kwarta nga nag-gugkod sa nihit nga palitunon nga mga butang o produkto, ug mahitabo kini when demand for products outpaces supply.

Ang kakusog sa demand ug kakulang sa supply, makapasaka kini sa cost of living, affecting prices, such as of grocery goods, fuel needs, bisan sa pagpatupi, pagpa-manicure/pedicure, ug pagpa-kiskis sa kilay.

How to fight back inflation? Sa America, ilang gipatas-an ang interest rate. Matud pa, “raising interest rates can reduce consumer spending and increase savings.” Bitaw, gumikan sa pagpasaka sa interest, makapakunhod kini sa paggasto ug maka-induce savings.  Nia: “In 1971, U.S. President Richard Nixon implemented a 90-day freeze on wages and prices, in an attempt to counteract rising inflation. This was initially popular and considered effective but it could not control prices when, in 1973, inflation skyrocketed to its highest levels.”

Indeed, lisud, apan dili imposible kotrolahon ang inflation. Sa America, giingon dinhi nga “It is the responsibility of a nation's central bank to prevent inflation through monetary policy. Monetary policy primarily involves changing interest rates to control inflation.”