Sayop ba nga i-privatize sa Carbon Market?

Alang kanatong mga senior citizens, even before we were born, hangtud nga na-senior citizens na kita, diha na ang Carbon Public Market, long before namugna ug nituyhakaw ang mga malls ug mga dagkung department stores.

Apan, yuna pa, unsa man tuod ang origin o kasaysayan sa Carbon Public Market? Ania ang Google: “Carbon Market in Cebu City, established in the early 1900s, is the city's oldest and largest public market, stemming from a Spanish colonial coal depot ("carbón") near the Cebu Railway station.”

So, ang term ‘carbon’ nagagikan sa pulong ‘coal,’ nga and depot niini, gitukod duol sa Cebu Railway Station, nga gigamit panahon sa early American occupation, to power steam trains.

Na-formally established kini isip public market reservation (5,685 square meters) niadtong Mayo 13, 1964, pinaagi sa Proclamation No. 241 ni President Diosdado Macapagal.

Karon … laraw pag-modernize sa Carbon market, diin ang mga vendors mismo nisupak niini. Ilang gilusad ang “Save Carbon Public Market Movement,” ug ilang gihugpong ang upat ka pundok sa mga vendors, ang Cebu Market Vendors Multipurpose Cooperative (CEMVEDCO), Cebu City United Vendors Association (CCUVA), Carbohanong Alyansa, ug ang Homeowners Association of Sitio Bato, Ermita.

Supak sila sa privatization ubos sa Joint Venture Agreement tali sa Cebu City ug Megawide’s Cebu2World subsidiary.

Si Erwin Goc-ong, former president sa CEMVEDCO, nibutyag nga ang existence sa Carbon Market, goes beyond Cebu City. Aduna silay connection sa La Trinidad, provincial capital sa Benguet, nga naila nga Salad Bowl of the Philippines.

Gilusad sa mga vendors ang “Save Carbon Public Market Movement,” diin ilang gihugpong ang upat ka pundok sa mga vendors, ang Cebu Market Vendors Multipurpose Cooperative (CEMVEDCO),

Cebu City United Vendors Association (CCUVA), Carbohanong Alyansa, ug ang Homeowners Association of Sitio Bato, Ermita.

Si Goc-ong namahayag nga ang existence sa Carbon Public Market reaches far beyond Cebu. Matud niya, aduna silay connection sa La Trinidad, Benguet, diin ang ilang mga abot sa kaumahan, sama patatas ug carrots muabot sa Carbon market.

Konektado usab sila sa La Union ug Nueva Ecija gumikan sa ilang bombay, ahos ug bugas nga muabot usab nganhi kanato. Ingon man, konektado sila sa Malaybalay, Bukidnon sa Mindanao, sa Bohol ug Negros, kansang mga produkto sa kaumahan moabot usab nganhi kanato.

Atong kutluon kining gikan sa The Freeman, “The multi-billion JVA, signed in 2021, granted Cebu2World the rights to redevelop and operate Carbon Market for 50 years. The project includes the construction of Freedom Park, the Compania Maritima area, and new multi-level market buildings.”

Unsa may nahitabo niini? Samtang ang mga ni-support niini, niingon nga maka-modernize kini sa mga kahimanan ug facilities sa mercado, ug makauswag sa turismo. Sa pikas nga bahin ang mga nitutol niini, namahayag nga maong kasabutan, mahimutang sa risgo nga ma-displaced ang 6,000 ka mga vendors, ug sa samang higayon, makapapas, o maka-weaken ug maka-impair sa ngalan public market, ug lagmit mahimo nang exclusive private entity.

Most probably, review-hon kini ni Mayor Nestor Archival, samtang si Vice Mayor Tomas Osmeña, ni-file ug petition before the Supreme Court questioning its constitutionality.

Huwat lang ta.