EDITORYAL - Kuwang og monitor

Usa ka post sa social media ang nakapukaw sa atensyon sa mga Sugbuanon tungod sa implikasyon niini sa panglawas sa publiko ug ingon man sa kahimtang sa mga yanong trabahante tungod sa dili makiangayong polisiya o kinaiya ba kaha sa ilang mga agalon.

Sa usa ka Facebook post sa  netizen nga si Arra Shaine Mondejar Estrera , iyang gipabuhagay ang kasinatian niadtong Abril 25, 2026.

Sa iyaha mismong tungod dunay trabahante sa usa ka establisamento diha sa matud pa dalan Magallanes sa may Carbon Public Market area ang nagyabo og duha ka baldeng ihi diha sa kilid sa maong dalan.

Sa iyang orihinal nga post, diha daw ni nahitabo sa dalan Colon duol sa Carbon, apan iyahang giklaro nga sa Magallanes street diay kadtong iyang gipasabot.

Ang ihi hugaw nga biya sa tawo, gawas nga angso kaayo ni sa palibot, posible sab kining magdala og kagaw sa palibot tungod sa mga langaw. Apan kinahanglan gyud sa tawo nga mangihi kada adlaw mao nga kinahanglan nga tanang establisamento naa gyuy pansayan.

Apan ang maong post wala lang nagpakita bahin sa angso sa ihi nga nangalisbo sa lugar, kondili ang reyalidad sa kahimtang sa mga ordinaryong mga trabahante sa pipila ka mga establisamento sa maong dapit.

Kuwang diay og pansayan ang establisamentong ilang gitrabahoan? Dili kini makiangayon nga pagtratar sa mga negosyante ngadto sa ilang mga trabahante nga maoy nitabang pagpalambo sa ilang negosyo. Dili tungod kay walay reklamo gikan sa mga trabahante, nagpasabot nga walay problema sa ilang gitrabahoan, basin dili lang sila maningog kay mahadlok nga mataktak sa trabaho.

Maayo tingaling susihon kini sa mga hingtungdang ahensiya sa city hall kay dili mahitabong anha mangihi sa mga balde ang mga trabahante kung naa pay saktong pansayan ang mga establisamento.

Maayo sab susihon kung tinuod ang mga estoryang naay mga negosyante (dili mga Filipino) nga dili magpagamit sa mga empleyado sa kasilyas sa ilang tindahan kay ekslusibo lang daw ni para nila.

Dili ba kini parte sa requirements sa pagkuha og business permit? Parte sab ni sa responsibilidad sa mga negosyante para sa kaayohan sa ilang mga kawani ug bisan sa rason nalang nga tawhanon kini nga panginahanglan.

Ang maong hitabo nagpakita lang nga kulang gyud og monitoring ang mga ahensiya sa gobiyerno.