Sugyot

Nakasinati karon og krisis sa lana ang nasud nga Pilipinas tungod sa gubat nga gilusad sa Amerika ug Israel batok sa Iran. Dili man tuod ang Pilipinas lamang ang apektado sa supply sa lana kun dili apil usab ang uban nga kanasuran sa kalibotan nga nakadepende sa ilang supply sa lana gikan sa mga nasud sa tunga-tungang sidlakan apan mas grabe ang ato kay sa ilaha. Kini tungod kay kontrolado sa gobiyerno sa laing nasud ang industriya sa lana dili sama dinhi sa Pilipinas nga magpabuot lang sa ilang gusto nga umento sa prisyo sa produktong petrolyo ang mga kompanya sa lana.

Sa laing nasud, ang ilang gobiyerno mihatag og subsidiya kun ugaling adunay umento sa presyo sa lana. Dinhi sa ato ang gihatag ayuda nga dili matagamtaman sa uban kay wala nakitan sa tiglista.

Nakita na nato ang epekto sa Downstream Oil Deregulation Law nga nagwagtang sa kontrol sa gobiyerno sa industriya sa lana. Tumong ning maong balaud mao ang kompetisyon sa mga magpapatigayon og lana nga moresulta og kaayohan sa katawhan. Apan ang nahitabo, ang balaud, wala magmugna og kompetisyon kun dili kolusyon, diin ang mga kompanya sa lana nagsabot sa taas nga prisyo sa lana nga ilang ibaligya ug wala ang kompetensiya.

Giwagtang pod sa Oil Deregulation Law ang Oil Price Stabilization Fund (OPSF) nga nagsilbing buffer fund. Kining maong pundo ang motubag sa ipaumento nga prisyo sa mga kompanya sa lana.

Gibaligya pod sa gobyerno ang Petron nga aduna untay kaugalingon nga refinery. Ang Petron mao ang mokompetensiya kaniadto sa Shell ug Caltex.

Usbon nako nakita na nato ang dili maayo nga epekto sa Deregulation Law busa aduna koy sugyot.

Una, amendahon ang Oil Deregulation Law. Dili puwede nga itugyan lamang ngadto sa mga kompanya sa lana ang pagdeterminar sa presyo sa ilang produktong petrolyo kay wala silay mga konsensiya.

Ikaduha, ibalik ang Oil Price Stabilization Fund o maski unsa nga pangalan nga magsilbing buffer fund. Mao kini ang pundo nga motubag matag panahon nga mopsumento sa prisyo ang mga kompanya sa lana. Kun pila ang pangayoon nga umento sa prisyo sa lana, ang OPSF na ang motubag niini. Mas maayo pa kini sa ayuda nga ihatag sa gobyerno nga dili maapod sa tanan ug daghan pa ang magreklamo kay wala maapil sa lista.

Ikatulo, bantayan ang pundo sa OPSF aron dili maparihas kaniadto nga gihimong gatasan sa mga kompanya sa lana human makigkonsabo kanila ang mga opisyal sa gobyerno.

Ikaupat, paliton pagbalik sa gobiyerno ang Petron o maghimo kini ug kompanya sa lana aron mokompetensiya sa prisyo sa lana. Mahimo kini sa gobiyerno kay aduna kini kuwarta. Naa man gani sila kuwarta masulod sa maleta magasto pa ba sa pagpalit og lana.

Sugyot kini sa ordinaryong molupyo nga apektado sa pagsige og saka sa prisyo sa lana. Maayo unta naay kongresista nga mosagop niini.