Pagpanglimbong

Namatikdan sa katawhang Pilipino ang paspas nga pagsaka sa presyo sa lana ug bugas sa nasud niining pag-ulbo sa giyera didto sa Tungatungang Silangan tali Estados Unidos ug Israel batok sa Iran.

Apan ang dakong pangutana mao kini: nganong kalit nga nisaka ang presyo sa mga suplay sa gasolina ug bugas nga napalit pa man sa mas ubos nga kantidad sa wala pa ang kagubot didto sa Middle East?

Mipasabot ang mga kompanya sa petrolyo ug mga negosyante sa bugas dinhi sa nasud nga ang kisaw sa global nga merkado tungod sa giyera maoy nag-unang hinungdan sa pagsaka sa mga presyo.

Hinuon dili nato ikalimod nga ang giyera sa Iran nakapalisod gayud sa suplay sa lana ug nakapataas sa presyo sa merkado. Gani ang mga konsumidor nag-antus karon sa kalit nga pagtaas sa kantidad sa mga nag-unang palaliton.

Apan dili makatarunganon nga ipasaka dayon ang kantidad sa mga stock nga anaa na sa bodega ug gipalit pa sa ubos nga presyo sa mga negosyante. Ang pangutana mao: kinsa ang nagdiktar sa presyo ug nganong wala kini gi-regulate?

Dako ang papel sa gobiyerno nga bantayan ang kalihokan sa merkado. Ug klaro nga usa ka profiteering ang gibuhat niining mga kompanya nga mipahimulos karon sa kagubot didto sa Middle East.

Kinahanglang nga ang Department of Trade and Industry ug Department of Agriculture mopatuman og klaro nga regulasyon.

Ang prinsipyo sa hustisya ug transparency kinahanglan ipatuman.

Ang argumento nga "anticipation" sa mas taas nga presyo sa imports dili makatarunganon kung ang suplay nga gibaligya karon napalit pa sa mas ubos nga presyo.

Gani, usa ka pagpanglimbong ang pagbaligya sa karaang stock ubos sa bag-ong presyo.