Power play sa China

Ambot nganong dunay mga Filipino, ang uban nila mga opisyal pa sa gobyerno, ang mas milaban sa China sa padayong paghari-hari niini diha sa West Philippine Sea sa way panumbaling sa kadako sa epekto niini sa seguridad ug ekonomiya sa atong nasud.

Ang pag-insister sa China ilang “nine-dash line claim” bisan kun gibasura na ni sa Arbitral Tribunal niadtong 2016, nagpakita sa ka way respito sa maong nasud sa kalibutanong kumunidad sa mga nasud labi pa sa UNCLOS (United Nations Convention on the Law of the Sea) nga maoy nagsita sa mga lagda mahitungod sa paggamit sa mga nasud sa kadagatan.

Nalatid sa UNCLOS ang maritime boundaries sa mga nasud, freedom of navigation, katungod sa us aka nasud sa mga marine resources sulod sa iyang teritoryo ug daghan pa.

Ang China ug Pilipinas apil sa kapin sa 160 ka mga nasud nga mipirma sa maong tratado niadtong 1982 ug hingpit nga napatuman niadtong 1994.

Klaro nga ang West Philippine Sea kabahin sa exclusive economic zone sa Pilipinas hinungdan nga midaog ang atong nasud atol sa international arbitration.

Apan taliwa niini, duna pa gihapoy mga Filipino nga tua kapusta sa China.

Aron masabtan sa yanong mga Pilipino, tugoti nga mangahas ko pagpasabot nganong dili maayo alang natong mga Pilipino ang gihimong power play sa China.

Gawas nga direkta ni nga hulga sa kagawasan sa atong nasud, apektado pud ang atong mga igsuong mangingisda nga kanunay’ng gihasi sa Coast Guard sa China.

Maglisod na pagpanagat ang atong mga mangingisda bisan sulod sa atong kaugalingong teritoryo.

Gawas sa mga isda ug ubang matang sa bahandi sa kadagatan, gibabagan sa China ang atong gobyerno nga mapahimuslan ang deposito sa lana ug natural gas diha sa maong dapit.

Pipila lang ni sa direktang epekto nga atong nasinati niining gihimo sa China. Daghan pa ang implikasyon niini nga dili direktang mabatyagan sa mga Pilipino apan dunay maluntarong kadaot nga ihatag sa atong nasud.

Busa ang mga Pilipino nga tua molaban sa China niining maong hisgutanan, labi pa niadtong atong mga piniling opisyal, maisip nga mga traydor sa modernong panahon.