EDITORYAL - Dunay nagmika sa trabaho

Apektado karon ang panginabuhian sa mga mananagat sa Tañon Strait ilabi na sa kabaybayonan sa Bais Bay ug sa lungsod sa Manjuyod sa Negros Oriental tungod sa fish kill ug polusyon dala sa nayabo sa dagat nga kemikal  gikan sa usa ka planta sa pagkaon didto.

Dili lang mga mananagat ang naapektahan ang panginabuhian, kondili halos tanan nga may kalambigitan sa dagat sa maong lugar sama sa turismo tungod kay nagkolor pula na ang dagat hangtud sa sikat nga Manjuyod Sandbar.

Sa usa lang ka pamilok, nahanaw ang matahom nga kadagatan sa Bais Bay nga tinubdan sa panginabuhian sa kaliboan ka mga tawo. Daghang mga marine life ang nangamatay ug nanglutaw tungod sa maong kemikal. 

Dili sila dapat magkumpiyansa ug mosalig lamang sa mga dokumentong ihatag kanila isip mga rekisitos sa mga kompanya o mga magpapatigayon, kinahanglan gyud nilang trabahoon ug haguan pagsusi kun tinuod ba ang mga nakabutang sa dokumento.

Kay kining nahitabo karon sa Bais Bay, resulta kini sa pagpabaya dili lang sa hingtungdang kompanya kondili, apil pud sa LGU sa lugar. Kung matag karon ug unya ilahang gisusi ug gipanigurado ang inspeksyon sa mga pasilidad, nakita na unta daan ang problemang posibleng mahitabo.

Kaso lang, nasayud ba pud kaha ang mga naa sa LGU ug bisan ang kompanya  kung unsa ka delikado ang epekto sa maong kemikal kun mayabo sa dagat?

Nabasa ba nilang daan ang posibleng mahitabo kun dunay katalagmang mahitabo ug ang containment pond maguba ug mayabo ang mga kemikal diha sa dagat?

Ang tawag ani, disaster mitigation, o ang kapabilidad pag-detect palang daan sa posibleng mahitabo kun pananglitan mahitabo ang mga kalamidad. Diha palang daan makapangandam ng daan o mabuhatan na daan og dugang suporta ang mga pasilidad nga peligrong mahugno.

Sakit ug makadaut kini nga leksyon  para sa mga LGUs ug sa tanang dunay mga pabrika duol sa dagat o sa mga sapa nga angay timan-an aron dili magbasol sa uwahi.

Usa kini ka senyales nga kinahanglang mapugwat gikan sa ilang pagkahinanok og katulog ang mga lokal nga mga opisyales ug magtarong sa ilang mga trabaho.