EDITORYAL — Ombudsman nga molaban sa katawhan

Padayun karon ang pagpangita og bag-ong Ombudsman ang Pilipinas human sa pag-retiro ni kanhi Ombudsman Samuel Martires niadtong Hulyo 27.

Ang Ombudsman maoy dangpanan sa katawhan batok sa mga pagpangabuso sa mga opisyales o kawani sa gobiyerno.

Sila maoy sumbonganan kun dunay opisyales nga nalambigit sa mga iregularidad ug kahiwian, ug sila maoy adunay gahum aron suspensuhon o taktakon sa serbisyo kadtong mapamatud-ang sad-an sa gipasangil batok sa mga opisyal.

Apan dili kini bastabasta nga kaakohan, kinahanglan nga ang Ombudsman dili magawngan bisan sa presidente sa nasud. Dili basta maimpluwensiyahan ni bisan kinsa, organisasyon man o unsa pa nga makapausab sa ilang mga desisyon basi sa resulta sa imbestigasyon nga ilang buhaton batok sa gireklamong mga opisyales.

Ang advocacy group nga Right to Know, Right Now! Coalition nanawagan sa Judicial and Bar Council (JBC)  ug kang Presidente Ferdinand Bongbong Marcos Jr. nga siguraduhong ang ilang piliong sunod nga Ombudsman mao kadtong patas, dunay integridad, maki-tawhanon ug molaban katawhan ug dili sa mga gipangreklamo.

Labaw sa tanan, kanang Ombudsman nga ang interes sa katawhan ug dili sa pipila nga nanulsol ang ilang baruganan.

Ang Ombudsman naumol pinaagi sa Konstitusyon aron pitulon ug tangtangon sa pwesto kadtong mga kurakot, abusado, tapulan, ug uban pang kahiwian nga binuhatan sa mga kawani ug opisyales sa gobiyerno.

Ang ilang imbestigasyon usahay moresulta sa pagpasaka og mga kasong administratiba ug kriminal batok sa mga gipangreklamo, ang uban niini adto husayon sa Sandiganbayan.

Sa pagkakaron, adunay 17 ka mga aplikante sa maong posisyon, ang mapili nga Ombudsman molingkod sulod sa pito ka tuig nga dili mailisan apan mamahimo silang matangtang sa pwesto pinaagi sa impeachment.

Ingon niana sila kagamhanan ug unta tarungon nila ang ilang trabaho basi sa kung unsay gipangayo sa ilang posisyon. Ang kataposang Ombudsman miani og pagsaway tungod sa pagpahunong niya nga ipa-lifestyle check ang pipila ka mga gireklamong opisyales nga gipasanginlang nalambigit sa kurapsyon.