EDITORYAL — Di na haom ang desinyo

Karong mga panahon nga ting-uwan na, nagkamulo og panapo ang katawhan aning mga pagbaha bisan asang lugar nga mabundakan sa kusog nga uwan.

Dinhi sa Sugbu, bag-o lang gipahibalo nga dunay sobra 414 ka flood control projects dinhi sa Sugbu sugod niadtong tuig 2022.

Kung ang mga ahensiya sa gobiyerno sama sa Department of Public Works and Highways regional offices ug mga lokal nga mga opisyales nga maoy “nigahin kuno” og pundo aron kini matukod maayo ug walay kurapsyong nahitabo sa pagtukod ani.

Murag sayo pa kaayo para mangangkon bahin ani. Anha lang kini mapamatud-an kun walay iregularidad o kurapsyong nahitabo kung makita nga gisunod ba gyud nila ang desinyo, kung ang desinyo haom ba gyud sa gikinahanglan, epektibo ba gyud kini ug naa sa tukmang dapit gitukod ug labaw sa tanan molungtad og mga katuigan.

Bilyones ka pesos ang gigastos sa gobiyerno gamit ang buhis sa katawhan para maprotektahan sila gikan sa dautang epekto sa mga katalagman sama sa mga pagbaha tungod sa pagbunok sa kusog nga uwan o kun dunay bagyo. Daghan sa mga proyekto tinuod ang nasugdan ug nangahuman, todo pa picture pa ang mga proponents sa mga proyekto. Pakpak ug abiba pud intawon ang publiko o ang ilang mga konstituwente kay dunay proyekto para kanila ang ilang gibotarang mga politiko.

Apan sa dihang nibunok ang kusog nga uwan nangaguba ra man pud dayun. Gani dili na kasaligan kun may kapuslanan pa ba gihapon kini.

Mismo na si Presidente Ferdinand Marcos Jr. maoy nakasakop aning mga flood control projects nga kwestyonable kaayo ang pagkahimo.

Gawas sa nangasakpan nga ang mga kontraktor nga nitrabaho aning proyektoha gipanagiya o konektado sa pamilya sa mga kongresistang proponent, gi-ampaw pa gyud pagka semento ug nipis kaayo ug dili pa gyud haom ang desinyo.

Nausik ang bilyones ka pesos nga kwarta sa katawhan ani, napunta sa bulsa sa mga kawatan.

Ang angay unta, kaning flood control projects idesinyo nga molahutay og 50 ka tuig o sobra pa tungod nagkagrabe naman ang negatibong epekto karon sa Climate Change karon, kay ang desinyong gihimo dili na haom karon.