EDITORYAL — Di pwedeng mag neutral ang Pilipinas

Sa panagribal sa Amerika ug sa China dinhi sa Asya Pasipiko aron maoy modominar sa rehiyon, dili ikalimod nga duna gyuy mga gagmay nga mga nasud nga maligsan sama sa Pilipinas.

Apan husto ba nga magpaka neutral ang Pilipinas bahin ani? Husto ba nga dili nalang ta motingog kay sila mga superpowers bisan og nagtigi sila dinhi sa mismo natong teritoryo?

Dili nalang ta mag-apil apil kay basin mapagan ta sa ilang away, mabombahan unya ta og apil sa China kay ang Amerika nagbutang dinhi og mga gamit?

Pwede gyud nga dili ta mag-apil apil, kana kun ang Pilipinas naa sa tunga-tunga sa Pasipiko o toa sa Atlantiko ug wala sa kasamtangang nahimutangan niini dinhi sa South East Asia.

Ang Pilipinas naa taliwala sa Pasipiko ug South China Sea (SCS). Naa sa SCS ang atong West Philippine Sea nga gustong ilugon sa China, gisuportahan ta sa halos tanang kanasuran sa kalibutan bahin ini.

Ebidensiya ani ang 2016 Arbitral Ruling nga nag-ingong walay katungod ug walay basihanang legal ang China pag-angkon niini.

Nganong ang isyu sa pagpangilog sa China sa WPS, gusto man gyung ipagawas sa uban nga panagribal nila ni sa Amerika? Sa Amerika ug sa China diay ang WPS?

Kung dili ta motingog, tawo-tawo lang ta sa kaugalingon natong balay. Kung di ta labanan sa Amerika, dili na ilugon sa China ang WPS?

Unsa may ilang sunod ilugon, ang Benham Rise? Unsaon nalang ang kaugmaon sa sunod natong mga henerasyon?

Kaniadto pa walay pagtahod sa ato ang China. Bisan gani sa panahon ni kanhi presidente Rodrigo Duterte nga nakigsuod nila, wala gani nila respetoha ang Pilipinas.

Gipaspasan nila og tiwas tanang mga artipisyal nga mga isla nga gibabagan sa tanang nangaging mga presidente, apan sa panahon ni Duterte giyano ra nila tanan og tiwas ug nahimo na karong base militar.

Abi kay magkaribal ang duha dili na pwedeng magbaton ang Pilipinas og kaugalingong mga armas pangpanalipod sa iyang interes?

Pwede diay magpaka neutral ang usa ka nasud bisan ang iyang teritoryo, katungod ug kaugmaon maoy nakataya?