EDITORYAL — Ugat sa problema

Daghang mga balaod, mga ordinansa ug mga kamandoan ang kagamhanan para sa kaayohan sa kadaghanan. Gipasar kining tanan aron dili magkagubot, dili magkalisod, dili mahasol, o sa laktod alang sa hapsay, malinawon ug mapasayon ang kinabuhi sa tanan.

Kaning mga balaod dili kini hinimo-himo lang, kondili nag-agi kini’g makuting pagtuon, deliberasyon ug uban pa sa mga batid sa pamalaod.

Apan subo kaayo kay wala tanan nagamit, mao nga dunay daghang malapason. Dili kini tungod sa rason nga walay mga otoridad nga nagbantay kondili, walay nibadlong o nisanta kanila.

Dunay daghang ehemplo ani, sagad ani diha mismo nahitabo sa mga kabarangayan. Bisan duna nay nakakita sa salaod o sayup nga gibuhat, walay gustong magpakabana og sumbong ngadto sa mga tinugyanan sa balaod.

Usa na niini kanang mga illegal settlers nga nagtukod og mga barung-barong sa mga lugar nga gidili patukoran tungod kay peligroso sama sa mga ilawom sa taytayan, aseras, kilid sa mga sapa, tiilan sa mga bukid nga pirmeng modahili ang yuta ug mga bato ug uban pa.

Kanang magpataka og labay og basura, kanang mopagawas ug mobilin sa ilang basura bisan wala pa ang trak nga mokuha, kanang malapason sa curfew, magtigbakay, sugal ug daghan pang uban, kaya ra man unta kini pitulon sa mga barangay officials.

Apan nganong wala man? Ang tubag ani, naa mismo sa mga residente sa lugar kay mas pilion nilang magpakahilom kay naglikay makakita og samuk. Apan dili kini maayo, naghatag kini og rason sa uban aron magbadlong sab.

Ang rason nganong galikay og samuk ang mga silingan tungod pud ni sa pagpasagad sa barangay officials. Imbes nga aktibo sa ilang trabaho, magpaabot man nga dunay mosumbong, apan ang nakapait, bisan duna nay sumbong di sab aksyonan dayun ang problema. Mao nga diha palang daan, duna na gyuy problema. Dili unta magtuloranay ang mga naa sa gobiyerno sa pagpatuman anang mga balaod ug ordinansa. Kung dili ilang hurisdiksyon, tabangan nila nga maabot kini sa hingtungda ng ahensiya aron maaksyonan, dili kay pasagdan lang.