Dugang gasto, apan makaayo

Duna diay kuno’y plano ang administrasyon ni President-elect Benigno Simeon “Noynoy” Aquino nga dugangan ang katuigan sa atong edukasyon.

Ang tumong niini mao nga makahimo kita pakigtigi sa ubang kanasuran sa natad sa edukasyon. Karon gud, napulo ra ka tuig ang atong edukasyon sa dili pa motungtong sa koleheyo.

Matud ni Commission on Higher Education (Ched)-7 assistant regional director Doy Aytona nga ang gipatuman gud nato karon nga sistema mao man ang K-10.

Sa gawas sa nasud ang ila didto nga sistema sa edukasyon K-12 na. Ang “K” nagpasabot nga Kinder Garten, ug ang “10” mao ang unom ka tuig sa elementarya ug ang upat ka tuig sa high school.

Sa ubang nasud kuno, dugay ra sila nga nagpatuman og pamaagi nga gidugangan na ang katuigan sa pagtungha sa mga tinun-an.

Daku ang ilang pagtuo nga kon hingpit na kini nga ipatuman sa administrasyon ni President-elect Noynoy, ang duha ka tuig anha idugang inighuman sa high school.

Mora’g maisip nga “pre-college courses.” Hinoon wala pa kini tukmang lagda apan bisan ang kadagkoan sa University of San Carlos (USC) nangandam na niini.

Si Fr. Felino Javines Jr., ang vice president for academic affairs sa USC, mitug-an sa gipahigayong 888 News Forum didto sa Marco Polo Plaza Hotel kagahapon nga nangandam na sila niining maong isyu.

Si Department of Education (DepEd)-7 regional director Recaredo Borgonia miingon nga dugang palas-unon kini sa mga ginikanan kay nagpasabot man kini og dugang gastohan.

Apan si direktor Aytona mipasabot nga makabentaha ang atong mga tinun-an kon makahuman sa K-12 kay dali ra man sila nga madawat kon manarbaho sa gawas.

Karon gud, kon kitang Filipino mangaplay og trabaho sa gawas unya dunay kakompetensya nga nakakuha og K-12 nga edukasyon, lupig g’yud ta.

Hala, mangandam na lang kitang mga ginikanan kay dugang kawtunon kini sa atong mga ulo.

* * *

Nalipay kaayo ang kadagkoan sa DepEd kay ang statistics nagpakita nga midaghan ang mga ginikanan nga mipatungha sa ilang mga anak sa pre-school.

Ang-ang, og dili sila mopaeskwela sa ilang mga anak sa Kinder, maalkanse kini diha sa grade-1 kay ang mga bata makamao na mosuwat ug mobasa.

Ang ako gani nga bata nga Kinder 2 pa, maayo na man nga mo-computer. Bisan ang cellphone nako nga touch screen maantigo na. Layo na kaayo ang mga tinun-an kaniadto nga sa Grade-1 gunitan pa intawon sa mga maestra ang kamot kon mosuwat. Karon, tawhay na kaayo ang mga Grade-1 teachers.

* * *

Dagkoa diay og gasto sa dakbayan sa konsumo sa mga public schools dinhi sa dakbayan sa tubig ug kuryente.

Tiaw mo, sa kuryente ang City Hall migasto og kapin sa P10 milyones kaniadtong miaging tuig, ug kapin sa P7 milyones ang sa tubig.

Ang mga principal angay’ng mobantay gayud nga dili mausik-usikan ang kuryente ug tubig sa gidumala nila nga tunghaan.

Duna ra bay uban diha nga ang kuryente gigamit lang sa personal, sama sa canteen diha sa Zapatera Night High School kay ang maong canteen matud pa gipanag-iya kini sa usa ka maestra. Tarong kaha na?

Ang presidente sa Parents Teachers Association (PTA) mao g’yud ang mireklamo kanako niini ug dihang akong giadto, sakpan g’yud.

Awhagon nato si education consultant ug incoming Vice Mayor Joy Augustus Young nga tagda dayon kining maong binuang.