Negosyo nga way puhonan

Niadtong unang panahon sa dihang mao pay nagmando ang hari ug ang rayna, may tulo ka  managsuon nga adunay amahan nga masakiton. Gihinganlan siya og Aniano. Ang tulo niya ka  anak mao sila si Bentong, Botyok  ug Along. Namatay ang ilang inahan sulod sa dugay nang panahon. Ug sa dihang giataki ang ilang amahan sa iyahang sakit nakabsan gyud kini sa iyahang gininhawa. Mao nga ilo na gyung tuwapos sila si Bentong, Botyok ug Along.

Usa ka adlaw niana si Bentong misugyot sa iyahang mga igsuon.

“Dong Botyok ug Along manungas kita ninyo sa bukid kay adto ta didto manimpalad mangita ta didto og atong kapanginabuhian,” sulti ni Bentong sa iyang mga igsuon. “Sige Noy kung mao man kaha ang imong gusto,” ni Botyok pa nga nagpasabot sa iyahang pagsanong sa iyahang magulang.

“Unya Noy unsa kahay atong panginabuhian, didto?” Pangutana sa iyang manghod.

“Bahala na Dong magnegosyo ta didto nga way puhonan.”

Tuod man anang pagka ugma sayo sa buntag migikan gayod silang tulo. Bugtong ilahang gidala mao ra gyud ang ilahang balon ug pipila ka sinina isip ilahang ilisan nga gisulod nila sa ilahang bag.

Paghiabot nila sa tungang bahin sa bukid, adunay dalan nga nagkuros ug mihunong sila sa makadiyot.

“Magbulag kitang tulo dinhing dapita,” miingon si Bentong. “Ikaw Botyok sa tunga nga bahin ug ikaw Along sa wala nga bahin ug ako usab sa tuo nga bahin. Kung unsa ang inyohang makaplagan sa inyong paglakaw balik kamo sa inyong agi ug dinhi sa nagkuros nga dalan mag-abot kitang tulo ha”.

“O Noy,” tubag sa duha niya ka manghod.

Si Bentong sa tanto niyang lakaw nakasugat siya og tigulang nga may dalang lana nga gisulod sa galon.

“Maayong udto diha mano,” ni Bentong nga nangayo og katahoran.

“Maayong udto usab kanimo asa ka man paingon?” Pangutana sa tigulang.

“Adto ko sa unahan Mano magnegosyo ko nga way puhonan.”

“Mao ba”? mitutok ang tigulang kaniya. Tingali nakita sa tigulang ang iyahang kabuotan miingon kini kaniya. “Imo na kining akong lana ug gamita kini sa pagpanambal sa bisan unsang sakit basta mahaplasan niining akong lana mamaayo gayod.”

“Mao ba Mano”? Ni Bentong pa nga dako kaayo ang kalipay. “Daghan kaayong salamat  mano.”

Ug nagdalidali si Bentong sa paglakaw balik ngadto sa nagkuros nga dalan diin maoy ilang sabot nga adto sila mag-abot pag-usab.

Si Botyok usab sa samang paagi nakasugat usab og tigulang nga babaye nga may dalang nigo.

“Maayong udto diha iya,   tahod ni Botyok.

“Maayong udto usab. Asa ka man paingon?” Pangutana sa tigulang.

“Ambot lang ani iya wala gyud ko kabalo sa akong padulngan,  tubag ni Botyok.”

Malisod kana Undo, imoha na kining akong nigo ug sakyi kini ug isulti lang kung asa ka paingon ug usa lang kapamilok moabot na ikaw sa imong padulngan.

“Mao ba diay iya? Daghan kaayong salamat Iya,” ni Botyok nga naglukso-lukso sa kalipay. Ug iyaha dayon kining gisakyan ug giingnan niya nga ihatod sa nagkuros nga dalan. Ug diha miabot dayon sila.

Samtang si Along sa laing bahin mihunong sa daplin sa dalan ug nikaon sa iyahang balon kay gigutom kini. Adunay niduol kaniya nga usa ka tigulang daw sama sa buta kay nagsuot man kini og “Rayban”.

“Maayong udto Undo gigutom ako pag-ayo pwede ba ako mangayo kanimo og pagkaon? Sulti sa tigulang.

“O iyo walay problema imoha na kining usa ka potos nga pan...” tubag ni Along.

“Salamat kaayo Undo, yuna asa ka man diay paingon?” Pangutana sa tigulang kaniya.

“Mangita lagi ko og kapanginabuhian kay wala naman mi ginikanan.”

“Diay ba Undo?” sa tigulang pa nga nitangtang sa iyahang rayban ug nitan-aw kang Along...“Imoha na kining akong rayban Undo ug isuot kini bisan unsa kalayo  sa dapit maabot nimo sa imong panan-aw”. Mao ba diay Iyo? Salamat kaayo iyo. Ni Along pa nga nalipay pag-ayo nga nidawat sa rayban...ug dali siyang mibalik sa ilang gikasabutan.

Ug didto sa nagkuros nga dalan malipayon kaayo silang tulo nga nagsugilon sa ilahang mga nakaplagan. Ug gisuot dayon ni Along ang iyahang rayban ug gianinaw niya ang tibuok palibot. Ug didto sa layong dapit iyang nakita ang usa ka hari nga masakiton ug naghingutas na kini sa kamatayon.

“Noy kalooy sa hari didto sa layong dapit gialirongan sa iyahang mga anak nga naghilak kay kini himatyon na.”

Ni Along pa nga nagsaysay sa iyahang nakita.

“Asa dapit Dong?” Suna sa iyahang magulang. Sus, kung maadto pa unta nato nang dapita mamaayo gyud unta na siya kung mahaplasan na sa akong lana.”

“Wala nay problema Noy”, sagbat ni Botyok.

Ania man kining akong nigo mao kini atong sakyan ug magpahatod kita sa atong adtoan.”

Tuod man misakay silang tulo ug sa usa lang nila ka pamilok naabot dayon sila sa gingharian.

“Unsay ato ninyo Sir?” Gipangutana sila. “Ako untang tambalan ang hari niining akong dala nga lana.”

“Okey Sir dayon kamo Sir.”

Ug didto sa sulod nanaghilak ang iyahang tulo ka anak babaye nga nag-apong sa ilang amahan nga himatyon na. Ug gihaplasan dayon ni Bentong ang iyahang kalawasan sa iyang lana. Ug kalit lang nibangon ang hari ug nangayo og pagkaon kay gigutom siya. Nahingangha ang iyahang mga anak sa ilahang nakita, daw dili sila katuo sa nahitabo. Nalipay kaayo sila sa ilahang nasaksihan. Ug nimando ang hari nga dili sila palakwon.

Dangtan og pila ka adlaw hingpit na gayod nga namaayo ang hari ug nakadesisyon kini nga ipakasal silang tulo ngadto sa tulo niya ka mga anak isip bugti sa iyahang kaayohan ug wala damha silang tulo ka managsuon nangahimong banggiitan ug tinahod nga mga prinsepe. (Kataposan)