Baha ang naiwan, galit ang bumuhos

Hindi na bago ang baha sa Pilipinas. Pero hindi dapat maging normal ang paulit-ulit na paglubog ng mga komunidad habang bilyun-bilyong pisong pondo ang inilaan para sana maprotektahan ang mga tao laban sa sakuna.

Ilang linggo na ang nakalipas nang manalasa ang malalakas na ulan dahil sa Habagat, ngunit hanggang ngayon ay hindi pa rin lubusang humuhupa ang epekto sa ilang bahagi ng Luzon. May mga lugar na patuloy na nakikipagbuno sa tubig, putik, sirang kabuhayan at pangambang muling babaha sa susunod na malakas na ulan.

Kaya hindi na nakapagtataka kung bakit kumukulo ang galit ng mamamayan. Saan napunta ang perang inilaan para sa flood control?

Ito ang tanong na paulit-ulit na bumabalik sa isip ng mga Pilipinong ilang araw o linggo nang nagtitiis sa baha. Taon-taon ay may inilalabas na malaking pondo para sa mga proyekto laban sa pagbaha. Ngunit kapag dumating ang malakas na ulan, maraming komunidad ang muling nalulubog.

Mas masakit isipin kung may mga proyektong palpak, substandard, hindi natapos o hindi man lamang tunay na naipatupad. Kung mapatutunayang may mga pondong nawaldas, minanipula o napunta sa bulsa ng mga tiwaling opisyal at kontratista, hindi dapat palampasin ang mga ito.

Hindi pera ng mga opisyal ang ginagastos sa flood control. Pera iyon ng bayan—mula sa buwis ng mga manggagawa, negosyante, OFW at ordinaryong Pilipinong araw-araw na kumakayod.

Kapag bumaha, bahay ang nasisira. Kabuhayan ang nawawala. Mga bata ang hindi makapasok sa paaralan. Mga manggagawa ang hindi makapasok sa trabaho. Pamilyang kapos na nga sa buhay ang lalo pang nalulubog sa utang at problema.

Samantala, kung may mga taong kumikita mula sa maanomalyang proyekto, sila ang dapat habulin ng batas.

Hindi sapat ang press release, paliwanag at pangakong “aayusin” ang problema. Ang kailangan ng publiko ay malinaw na imbestigasyon, kumpletong pagsusuri sa mga flood control project at pananagutan ng sinumang mapatutunayang sangkot.

Kung may ninakaw, ibalik ang pera. Kung may nandaya, kasuhan. Kung may nagpabaya, managot. Kung may proyektong peke o palpak, ilantad.

Hindi dapat maging negosyo ang kaligtasan ng pamilyang nakalubog sa baha. Dahil ang tunay na baha ay hindi lamang tubig na pumapasok sa bahay.

May mas malalim na problemang matagal nang bumabaha sa sistema kapabayaan, korapsyon at kawalan ng pananagutan.  At habang ang mamamayan ay nakalubog sa baha, lalong lumalakas ang kanilang sigaw:

Sapat na. Ang pera ng bayan ay para sa bayan—hindi para sa bulsa ng mga tiwali.