Ihi giyabo ra sa dalan

CEBU, Philippines — Nag-viral karon sa social media ang usa ka post bahin anang pataka og yabo og gituohang ihi sa daplin sa dalan duol sa usa ka botika sa  Magallanes Street duol sa Carbon Public Market sa Cebu City.

Ang maong post miani og daghang reaksyon sa publiko tungod sa kabalaka sa dalang peligro niini sa panglawas sa publiko, kahimtang sa mga mamumuo sa mga establisamento sa lugar ug kalimpyo sa syudad.

Ang netizen nga si Arra Shaine Mondejar Estrera wala makapugong nga mipabuhagay sa maong maka-alarma nga kasinatian pinaagi sa social media  ug niadtong Abril 25, 2026.

Sa iyang post, siya miingon nga samtang nagpaabot sila sa iyang kauban og masakyan, usa ka lalaking empleyado sa usa ka botika duol sa iyang gibarugan ang matud pa mihangyo kanila nga aron sila mopadaplin kay duna kini iyabo.

Nakita nalang niya nga nagdala kini og duha ka balde nga dunay sulod nga likido, sa una, nagtuo siyang ordinaryo lang kini ginamit nga tubig maong nisanong sila sa hangyo.

Apan sa dihang gibubo na kini sa lalaki sa daplin sa dalan, nakurat sila sa grabe ka-angso niini. Nangalisbo gyud og maayo sa palibot ug nagtuo gyud sila nga ihi kadto.

“Like IHI, super mapanghi. Imagine 2 buckets - kana ganing bucket sa pintal na dagko - 16Liter if wala ko masayop. Almost full ang isa then ang isa kay half-full,” matud pa  sa post ni Estrera.

Apan ang mas nakapaguol pa sa sitwasyon, iyang nasayran  gikan sa pipila ka mga establisamento  sa maong lugar nga dili bisan naay kasilyas ang ilang tindahan, dili pagamiton ang mga empleyado kay ekslusibo lang daw ni para sa ilang mga agalon.

“Take note, naay CR sa sulod pero ang owner ra ang pwede mogamit, ang staff kay mangihi sa balde sa pintal, iyabo inig afternoon, then the next day, repeat. Like bawal mogamit sa CR sa own store ang staff,” dugang pa sa iyang post.

Tungod niini, ang mga empleyado matud pa mapugos sa paggamit og mga tinamban nga paagi aron makapangihi o tingob nga makapagawas sa hugaw, ug ang ilang hugaw ilabay na lang sa publiko nga lugar ini og panirado.

Gipasabot usab ni Estrera nga dili kini bag-ong panghitabo. Sa iyang kasinatian sukad pa sa iyang kolehiyo hangtod sa mga tuig 2013 hangtod 2019, nakadungog na siya og susamang mga buhat sa maong lugar, nga posibleng hinungdan sa kanunay nga baho ang lugar.

Matud pa ni Estrera, gatuo lang siya kaniadto nga tungod kay walay CR ang ubang tindahan mao nga anha lang sila mangihi sa kilid-kilid apan karon nga human sa iyang nasaksihan, nabalaka siya sa panglawas sa publiko sa lugar.

Kaning hitaboa  nakapukaw sa daghang mga pangutana bahin sa kahimsog sa publiko, kakulang sa dignidad sa mga empleyado ug hustong pag-atiman sa mga empleyado, ug ang kalimpyo sa publikong lugar sa syudad.

Tungod niini, si Estrera nagsugod na og duso og pormal nga reklamo sa nagkadaiyang ahensya sama sa Department of Labor and Employment (DOLE), City Health Office, ug National Wages and Productivity Commission.

Malaumon si Estrera nga aksyunan kini sa mga awtoridad pinaagi sa hustong imbestigasyon ug pagpatuman sa balaod.

 “This is not just about sanitation—it’s about basic human decency,” si Estrera nagkanayon. Sa pagsuwat niining balita, wala pa mopagawas og opisyal nga pahayag ang mga lokal nga kagamhanan ug ang City Health Department kabahin sa maong isyu. Ang buhatan ni Mayor Nestor Archival niisyu og memorandum ngadto sa Cebu City Health Department nga magpahigayon og imbestigasyon, sanitary survey, ug pagsumite og mga rekomendasyon sa gikataho nga dili husto nga paglabay sa hugaw sa tawo. Gimando usab sa mayor CCHD ang paghimo og kompletong imbentaryo sa tanang pampubliko ug pribadong comfort room sulod sa Colon ug Carbon, lakip na ang mga pampublikong kasilyas ubos sa pagdumala sa kagamhanan, kasilyas  nga nahimutang sa mga business establishments, ug mga pasilidad sa commercial buildings, merkado, ug tanang units.  IBM  BANAT NEWS