Usbaw sa rate, mga rota way barko

CEBU, Philippines — Mga inter-island nga mga shipping companies nitiyabaw tungod sa grabeng pagsaka sa presyo sa krudo nga gamiton sa ilang mga barko.

Tungod ani, mipasidaan sila sa mga Facebook pages nga posibleng dunay ipatumang temporary fuel surcharges silang idugang sa pletihan ug ang pinaka-grabe posibleng kanselasyon sa mga biyahe.

Kaning pagsaka sa presyo sa krudo epekto kini sa pagsaka sa global fuel prices tungod sa nagpadayong tensiyon sa Middle East.

Ilang gipasabot sa ilang mga advisories nga kining ilang dugang nga gisingil kinahanglan nilang buhaton aron makabalanse sa pagsaka sa petrolyo ug aron magpadayun ang ilang serbisyo ug luwas nga operasyon sa ilang mga barko.

Usa ani ang Roble Shipping Inc. nga nagpahibalo nga mopatuman sila og temporary fuel surcharge sa tanang passage fares ug freight rates sugod Marso 9, 2026 o karong adlawa.

“We would like to inform our valued passengers and shippers that a Temporary Fuel Surcharge will be implemented on all Passage Fare and Freight Rates effective March 9, 2026,” matud sa kompanya sa advisory. Gipasalig sa Roble Shipping sa mga pasahero nga temporaryo lamang ang fuel surcharge kay ibalik kini sa normal kun mawala na ang tensiyon sa ME.

Samtang ang Starlite Ferries Inc. nagpahibalo usab og partial increase sa passenger fares ug cargo rates. “On top of that there is an abrupt high spike of fuel price that was implemented during the first week of this month and an impending big-time price hikes in the coming weeks due to the ongoing conflict in the Middle East,” matud sa kompanya sa pahibalo.

Matud pa nila, wala silay kapilian aron makapadayon sila sa pagserbisyo sa mga pasahero ug shippers kondili ang pagpahamtang og pasiunang 25 porsiyentong umento sa normal nga pletihan sugod ugmang adlawa Marso 10, 2026.

Ang laing operator nga Grand Ferries nagpahibalo usab og temporaryong fare adjustment alang sa mga rota sa SeaCat by Grand Ferries sugod kagahapon, Marso 8.

Gipahibalo usab niini nga temporary nilang hunongon ang biyahe sa Cebu–Catbalogan via Naval ug Cebu–Baybay sa pagkakaron samtang naghimo pa sila og adjustments tungod sa kamahal na karon sa krudo ,

“We assure everyone that this adjustment is only temporary. Once fuel prices return to normal levels, our fares will also be reviewed and adjusted accordingly,” matud pa sa advisory.

Ang management sa FastCat nagpahibalo usab og updated fare matrix alang sa mga pasahero ug sakyanan sugod Marso 6 tungod gihapon sa kamahal sa krudo.

Ang fast craft operator nga OceanJet nagpahibalo sab sa kanselasyon sa pipila ka biyahe gikan Marso 6 hangtud Marso 20 tungod gihapon niini.

Lakip sa naapektuhang mga ruta ang Cebu–Palompon ug Cebu–Getafe nga mga biyahe.

“For affected passengers you are entitled for full refund and no charge rescheduling. For immediate rebook and refund kindly process through our ticketing office,” matud sa OceanJet.

Nagpaburot?

Ang Philippine Coastwise Shipping Association (PCSA) o organisasyon aning mga inter-island shipping companies nipadayag nga sa ilang kabalaka bahin aning dili kasagarang pagsaka sa presyo sa diesel sa fuel depots.

Matud pa niya mas mahal pa kini karon kaysa retail pump prices sa mga gasoline stations.

Sa usa ka interview, usa sa mga representante sa grupo miingon nga kasagaran mas barato man gyud unta ang depot prices kumpara sa pump prices.

“Usually mga among prices, ang mga depot prices namo… is always lower than the pump price sa retail gasoline. Kanang mga gas station ba? Usually 5 to 10 percent cheaper,” matud sa representante.

Apan karon nabali na ang sitwasyon sa milabay nga mga semana.

“Karon ilang gihimo, higher na noon mi, at least 10 percent po. So, unsa may tabo ani sir?” dugang pa niya.

Gihangyo sa grupo ang Department of Energy maghimo og imbestigasyon labot aning aron matan-aw kung dunay oil companies nga nagpahimulos sa krisis.

Matud pa sa grupo posibleng mapugos ang pipila ka shipping operators sa pagtaas sa pleti ug cargo rates nga moabot og 20 porsiyento kung magpadayon ang pagsaka sa presyo sa lana.

Ang PCSA nga natukod niadtong 2019 sa Cebu nagrepresentar sa kapin 50 ka shipping companies nga dunay nagdagang 700 ka barko nga nagserbisyo sa domestic shipping operations sa Pilipinas.

MARINA

Tungod sa maong sitwasyon, ang Maritime Industry Authority (MARINA) nagpagawas og kamandoan aron regulahon para sa pletihan ug cargo rates samtang nagpadayon ang krisis sa pagsaka sa presyo sa lana.

Gimandoan ang mga shipping companies ang ilang kasamtangang singil o rate sa pleti ug cargo sugod Pebrero 28, 2026.

Matod sa MARINA nga ang temporary adjustments lakip na ang fuel surcharges mahimong tugotan apan kinahanglang dili molapas sa 20 porsiyento sa normal nga pletihan ug cargo rates.

Dili mahimong ipatuman ang bag-ong rate nga lapas og 20 porsiyento kun walay pagtugot gikan sa MARINA.

Gimandoan sab sila nga kung mahuman na ang krisis kinahanglan ibalik nila sa orihinal nga rates sa wala pa ang krisis. — /IBM (BANAT NEWS)