Ang pagpangulit

CEBU, Philippines - Dunay daghang matang sa panginabuhian, apan duna gyud klase sa panginabuhian nga unique sa uban, kini mao ang pagpangulit og mga imahe ug mga adorno sa mga balay.

Sud sa kwarenta’y tres ka tuig, ang karaang mga tigib ug martilyo ni Anthony Fabroa Sr., mga himan nga nangapundol na ang mga puloan tungod sa kakaraan apan maoy iyang gamit pagbuhi sa iyang pamilya.

Si Fabroa usa sa mga banggiitang magkukulit og mga imahe sa simbahan, dekorasyon sa mga gamit sa balay ,mga pultahan ug uban pa.

Apan mapahiubsanon siyang miklaro nga dili siya ‘class’ nga sculptor kondili iyaha gyud kining hilig ug nahimo na niyang panginabuhian. Gikan sa mga ordinaryong pinutol nga tablon sa kahoy nga alang sa uban pangsugnod na lang o ba kaha iglalabay, mahimo pa niya kining kapahimuslan pinaagi sa iyang maalamon nga mga kamot gamit ang iyang karaang himan.

Si Fabroa nag-edad pa og 20-anyos dihang nagsugod siya og pagpangulit gamit ang nakat-onan gikan sa mga karaang-mangulit nga iyang gitabang-tabangan kaniadto.  Tungod sa kadaghan na sa iyang mga gikulit nga mga imahe ug mga wood carvings sa mga dakong establisamento ug mga inilang tawo wala na siya makahinumdom pa kun pila na ang iyang nahimo.

Apan sagad niini makita karon sa mga inilang simbahan dinhi sa Kabisay-an ug ang uban nakabutang sa mas komportableng sudlanan itandi sa iyang gipuy-an karon sa usa ka suok nga bahin sa Hipodromo.

Dekada 70 nagsugod siya pagpanghimo og mga imahen sa mga santos ug uban pang dekorasyon sa mga panimalay gamit ang kahoy o ba kaha semento aron siya mokita ug may ibuhi sa iyang pamilya.

Tuig 1976 dihang nahatagan unta siya og kahigayonan nga makalarga sa nasud sa Germany human dunay German contractor nga nangita og mga magkukulit, lima sila ka mga Filipino nga nakapasar aron maoy mokulit og mga dekorasyon sa usa ka tukoron nga coliseum sa maong nasud. Apan nahugno ang tanan niyang pangandoy dihang ang iyang kapares mibahad nga makigbuwag kaniya ug dili na ipakita ang ilang anak kun modayon kini sa paglarga, tungod kay gimahal niya ang iyang anak wala siya mobiya kanila. “Paglabay sa lima ka tuig namalik ‘tong akong mga kauban nangadato na, di awto na, ako mao ra gihapon,” matud pang Anthony.

Niadtong 1978 nakadesider siyang manarbaho sa Nayong Filipino sa Manila isip eskultor ug tighimo og mga gamiton sa arte.  Sama sa kasagarang reklamo, lisod gyud ang mangamo, maong paglabay sa lima ka tuig mibiya siya sa maong trabaho ug misakay og barko ug nahimong mess boy sa usa ka inter-island shipping company nga nagbase dinhi sa Sugbu.

Hangtud nga nasakit siya ug gioperahan tungod sa ulcer ug appendicitis ug tungod sa maong kahimtang sa lawas, wala na siya mobalik og sakay ug tungod kay wala man siya’y laing kamahoan nibalik siya sa Sugbu ug mipahiluna sa Riverside, Hipodromo, Cebu City.

Diha siya nibalik pagpangulit og mga imahen og kahoy hangtud nga hinay-hinay siyang nailhan ug gikuha na sa nagkadaiyang mga inilang tawo nga dunay ipatrabaho sa ilang mga panimalay o ba kaha sa ilang mga opisina.

Alang kaniya dagko gyud ang bayad sa iyang serbisyo ilabi na kadtong mga  gipatrabaho kaniya sa lagyo nga lugar, apan sa pagbana-bana sa Banat Tingusbawan sa iyang gitud-an nga presyo,  barato ra kaayo kini alang sa usa ka obra nga dili basta lang makopya ni bisan kinsang ordinaryong tawo.

Tungod kay “pakyaw” man ang sagad sa iyang trabahoon ug sa makadaghang higayon siyang adto magpundo layo sa iyang pamilya. Matud pa niya mao kini ang hinungdan nga makaduha ka higayon siyang gibiyaan og kapares, apan gibinlan siya nila og lima ka mga anak anha kaniya nagdako.

“Nagmahay gyud ko kay duna man gyud unta ko’y pangita pero way nakahuman sa akong mga anak,” matud pang Anthony nga nakaluha samtang mitug-an niini sa Banat Tingusbawan.

Usa sa iyang mga nahimo mao ang usa ka life size nga “La Pieta” nga ginama sa semento nga gipanag-iya sa usa ka prominenteng tawo dinhi sa siyudad sa Sugbu sud sa compound niini.  

Lakip sa mga nahimo niya mao ang kinse ka tiil nga imahe sa Immaculada Concepcion sa Negros nga tulo ka buwan ug duha ka semana niyang gitrabaho kauban ang iyang duha ka mga anak nga lalaki.

Karong sunod nga buwan molarga na usab siya sa Bohol tungod dunay mga pari didto nga miduol kaniya kay magpakulit og mga imahen ug uban pang wood carvings sa gi-rehabilitate nga mga nangagubang simbahan tungod sa 7.2 magnitude nga linog sa miaging tuig.

Panahon nga walay dagkong gipatrabaho kaniya modawat siya og mga repairs sa mga imahen o ba kaha mga wood carvings nga gusto sa mga customers  nga iyang kuliton diha mismo sa iyang lamesa nga gipandongan niya og payong kilid sa railings sa Ayala Access Road.

Si Anthony dunay tambag sa mga bag-ong henerasyon sa mga magkukulit ug kadtong mga gustong mosud sa linya sa pagpangulit. “As an artist daghan kaayong mga pagsulay, daghan kaayong mga challenges.

Usa sa akong ikatambag nga hinaot unta nga pilion nila ang ilang makapares sa kinabuhi nga mosabot sa ilang trabaho aron molungtad ang ilang panginabuhi.”

 Dili pa lang dugay si Anthony gikuhang actor sa usa ka entry alang sa 2010 Sinulog Short Film nga gititulohan og “Magkukulit II” ni Franz Arogante nga napiling 3rd Best Short Film ug milangkat sa Best in Cinematography. (BANAT NEWS)